Chương 17: Biến Số Bị Bỏ Quên
Phòng nghiên cứu của Nguyệt Lam nằm ở tầng hầm khu thư viện, nơi có mùi giấy mốc, đèn dầu và một chiếc máy đo linh lực to bằng nửa cái bàn. Sáng hôm sau, cô nghe Bạch Dương trình bày trong im lặng, tay lật những trang công thức của đại trận Vòm Tinh Vân mà anh đã mượn khỏi thư viện cả đêm.
“Bạn chắc là không có biến số nhiệt độ?” cô hỏi.
“Tôi kiểm tra ba lần. Bảng biến số liệt kê độ ẩm, áp suất, số người tham gia. Dòng nhiệt độ để trống.”
“Bỏ sót, hay cố ý bỏ?”
“Tôi không biết.” Bạch Dương ngồi xuống mép bàn. “Nhưng tháng trước, tôi vừa nói với giáo sư Ngân Hà rằng bỏ nhiệt độ ra khỏi công thức sẽ làm kết quả lệch bảy đến mười hai phần trăm. Với một phép đơn, con số đó không đáng kể. Với một trăm chín mươi lăm phép nối vào nhau thì…”
“Sai số cộng dồn.” Nguyệt Lam đã kéo bảng đen lại gần, cầm phấn. “Mỗi điểm sao lệch một chút, và chúng khuếch đại nhau qua mạng lưới. Nếu nhiệt độ ngày trình diễn thấp, hệ thống tự bù. Nếu cao thì…” Cô viết một dãy phương trình nhanh đến mức phấn bẻ gãy hai lần. Rồi cô dừng, lùi lại, nhìn con số ở cuối bảng.
“Sao?”
“Ở ba mươi lăm độ, đại trận bắt đầu rung sau sáu phút. Ở ba mươi tám độ, sau bốn phút.” Cô quay lại nhìn anh. “Màn trình diễn kéo dài mười phút.”
Họ nhìn nhau. Ở bàn bên cạnh, con cú giấy của thư viện, một món đồ chơi phép thuật chuyên báo giờ, vỗ cánh kêu một tiếng chán nản.
“Dự báo trời hôm trình diễn?” Bạch Dương hỏi.
Nguyệt Lam vớ lấy tờ bản tin thời tiết của Tháp Trắc Thiên đặt dưới cùng chồng giấy. Cô đọc, rồi đặt xuống rất chậm.
“Ba mươi bảy độ.”
“Đã bao giờ có năm nào nóng thế chưa?”
“Mười năm nay thì chưa. Đó là lý do công thức chưa bao giờ gặp chuyện.” Cô chợt ngừng. “Hoặc có lý do khác.”
Giáo sư Ngân Hà gặp họ vào giờ nghỉ trưa, trong phòng làm việc ngập mùi nhang trầm. Bà đọc bảng phương trình hai lần, không nói gì, sau đó đứng dậy đi tới tủ sách, kéo ra một cuốn sổ ghi chép dày đóng bìa vải.
“Ba trăm năm trước,” bà nói, “khi Vòm Tinh Vân được thiết kế, sân học viện có một trận làm mát nằm dưới nền đá. Nó giữ nhiệt độ mặt sân cố định quanh năm. Các tác giả công thức không cần tính đến nhiệt độ vì nó chưa bao giờ thay đổi.”
Bạch Dương và Nguyệt Lam trao nhau cái nhìn.
“Trận làm mát hiện còn hoạt động không ạ?” Nguyệt Lam hỏi.
“Ta không biết.” Bà gập sổ lại. “Mười năm trước, một phiến đá nền nứt, sửa xong, không ai kiểm tra lại toàn bộ. Từ đó đến nay mùa hè nào cũng dịu. Không ai thấy cần thiết.”
Bà nhìn Bạch Dương rất lâu.
“Hai đứa muốn ta làm gì?”
“Báo cáo với ban đánh giá,” Bạch Dương nói. “Và kiểm tra trận làm mát trước ngày trình diễn.”
Ban đánh giá họp vào chiều thứ Năm, trong phòng họp bàn tròn có cửa sổ nhìn xuống sân. Viện trưởng Hoàng Thiên Minh ngồi đầu bàn, một ông già gầy, mắt sáng, tay cầm bát hạt dẻ rang mà ông bóc đều đặn suốt buổi. Cạnh ông là giáo sư Quản Thành, người phụ trách quy chế thi cử, tóc búi gọn đến mức không sợi nào dám lạc, kính tròn đặt thẳng trên sống mũi như một thước kẻ.
Ngân Hà trình bày xong, Quản Thành lắc đầu ngay.
“Công thức Vòm Tinh Vân đã đúng ba trăm năm. Bà muốn tôi hủy một công thức ba trăm năm vì phép tính của một học viên năm nhất, chưa thi triển nổi một phép thắp sáng?”
Bạch Dương cảm thấy cổ họng khô lại. Hoa Ẩn, ngồi cạnh anh, vẫn giữ vẻ mặt điềm tĩnh của người đã nghe câu này từ ba mươi năm trước.
“Không phải hủy,” Ngân Hà đáp. “Chỉ kiểm tra trận làm mát.”
“Chúng tôi sẽ kiểm tra.” Quản Thành lật một trang hồ sơ. “Một cuộc kiểm tra định kỳ, không liên quan học viên này. Còn về việc thay đổi công thức, chia lại điểm sao, hoặc dời ngày trình diễn, ban đánh giá không làm trong năm tuần chỉ vì một con số.”
“Vì ba mươi bảy độ,” Nguyệt Lam không nhịn được.
“Dự báo thời tiết, thưa cô, đôi khi sai.”
Có tiếng bóc hạt dẻ rất khẽ ở đầu bàn. Mọi người quay sang. Viện trưởng Hoàng Thiên Minh đang nhìn bát hạt dẻ với vẻ ân cần.
“Quản Thành nói đúng ở điểm không thể dời ngày,” ông nói chậm rãi. “Hai nghìn khách mời đã nhận thư. Ta cũng đồng ý với Ngân Hà ở điểm trận làm mát nên được kiểm tra, và kiểm tra thật.” Ông ngước lên nhìn Bạch Dương. “Cậu học viên, ta nhận cậu vào vì tò mò điểm số của cậu. Lần này ta hỏi một câu thẳng. Cậu muốn gì?”
Bạch Dương hít một hơi. Anh đã chuẩn bị ba câu trả lời. Tất cả đều dài và đều có số liệu.
“Tôi muốn đứng trên đài quan sát khi trình diễn. Nếu tôi sai, không có gì xảy ra. Nếu tôi đúng, tôi muốn có mặt.”
“Một vị trí quan sát viên,” Quản Thành khẽ chế nhạo. “Cho học viên thiếu điểm sao.”
“Được,” viện trưởng nói, và bóc thêm một hạt dẻ. “Quan sát viên chính thức của đài trung tâm. Cô Nguyệt Lam làm phụ tá. Nếu đại trận đứng vững, hồ sơ của cậu sẽ được ban đánh giá xem xét với hình thức thông thường. Cậu biết nghĩa là gì.” Ông ngừng. “Nếu nó không vững, sẽ là chuyện khác.”
“Thưa viện trưởng,” Quản Thành nói, “quy chế…”
“Quy chế do chúng ta viết. Chúng ta sửa được.” Ông phẩy tay. “Mọi người về đi. Ta cần ăn nốt chỗ này.”
Khi họ ra đến hành lang, Quản Thành đi sát qua Bạch Dương, dừng bước, không quay đầu.
“Tôi mong cậu sai, học viên.”
“Tôi cũng mong vậy, thưa giáo sư,” Bạch Dương nói, và vì giọng anh run quá nhẹ mà người nghe không thấy, nên ông ta chỉ khịt mũi, bước đi.
Nguyệt Lam liếc anh. “Bạn thật sự mong vậy à?”
“Ba mươi bảy độ, một trăm chín mươi lăm người, trận làm mát đã nứt từ mười năm trước.” Anh nhìn xuống sân, nơi những học viên đang tập luyện dưới nắng, người nào người nấy áo thấm mồ hôi. “Tôi mong mình sai nhất trên đời này, Nguyệt Lam. Nhưng tôi không nghĩ vậy.”