Chương 8: Mười Bảy Ly Trà
Phủ họ Tiêu là loại nhà mà người giàu xây để người khác phải ngẩng đầu. Cổng sơn son thếp vàng, hai con sư tử đá to bằng con bò, sân lát gạch men xanh, và khắp hành lang treo đèn lồng lụa, mỗi chiếc giá bằng một tháng lương của một thư lại Bộ Hộ. Thanh Minh bước qua, trong lòng không chút ngưỡng mộ, chỉ thấy một dãy tài sản cố định đang chờ được ghi khấu hao.
Tiêu Bá Vạn ra tận cổng đón. Ông ta độ năm mươi, tròn trịa, cười rộ, mười ngón tay đeo bảy chiếc nhẫn ngọc, giọng sang sảng như thương nhân bán hàng ngoài chợ. “Đại nhân Thanh Minh! Nghe danh đã lâu! Ta với ngươi cùng giới làm ăn, ngồi đây đừng khách sáo!”
Bàn tiệc kê trong sảnh lớn, hơn hai mươi vị khách: thương nhân mặc gấm, hai viên quan Bộ Lễ, ba ca nhi gảy đàn ở góc phòng. Thanh Minh được xếp ngồi bên chủ nhân. Một người hầu rót đầy chén rượu trắng trước mặt anh. Anh nhẹ nhàng đẩy nó sang một bên.
“Tôi uống trà, thưa Hội trưởng.”
“Trà?” Tiêu Bá Vạn cười ồ. “Ở bàn của ta, quý khách nào cũng phải một chén! Uống một chén cho vui!”
“Tôi không dám. Tôi uống một chén là mất cả buổi viết sổ.”
Anh rút cuốn sổ nhỏ trong ống tay áo, đặt cạnh tách trà. Cả bàn tiệc im lặng. Thanh Minh nhấp một ngụm, cầm bút, ghi: “Ly thứ nhất. Trà Long Tỉnh, loại thượng hạng, khoảng ba lượng một cân.” Rồi ngẩng lên, mỉm cười ngây thơ như đang làm điều hiển nhiên.
Một vị khách bật cười. Rồi cả bàn cười theo, vừa gượng vừa thật. Tiêu Bá Vạn cười to nhất, vỗ đùi. “Ngươi thú vị! Thượng thư không nói oan cho ngươi!”
Câu nói lướt qua rất nhanh, nhưng Thanh Minh đã nghe thấy. Anh ghi vào sổ, chữ nhỏ và mờ: “Hội trưởng nhắc tên Thượng thư.”
Tiệc kéo dài. Anh uống trà, ghi sổ, ăn từng món và đánh giá thầm giá thành của nó. Mười bảy ly trà, chín loại, mỗi ly một dòng. Giữa chừng, Tiêu Bá Vạn dẫn anh sang phòng bên, nơi một tủ kính lớn đặt giữa nhà, bên trong xếp hàng chục nén bạc sáng loáng trên lót nhung.
“Bạc của họ Tiêu đúc riêng,” ông ta nói, hãnh diện. “Dấu của ta in trên từng nén. Thấy không?”
Thanh Minh cúi xuống. Mỗi nén bạc mang một dấu hình bầu dục, bên trong khắc chữ Tiêu bằng thể triện, góc cạnh sắc sảo, khác hẳn với dấu vuông của kho bạc triều đình mà anh vừa nhìn thấy hôm trước. Anh ghi lại hình dáng ấy vào trí nhớ như ghi vào sổ.
“Đẹp thật. Một người buôn có dấu riêng thì ai cũng biết tiền từ đâu ra.”
“Chính thế! Tiền sạch, dấu rõ.” Tiêu Bá Vạn xoa bụng, rồi hạ giọng, dựa vào vai anh bằng sự thân mật thô bỉ của người đã quen mua. “Này, đại nhân. Ta nói thẳng. Khu thương mại phía nam có ba nghìn hộ, đều nhờ họ Tiêu mà no cơm. Ta nộp thuế, ta lo việc phố, ta phát cháo mùa đông. Ngươi là người thông minh, ngươi có biết triều đình cần ai hơn không? Cần ta hay cần một kế toán viên?”
“Tôi nghĩ triều đình cần cả hai,” Thanh Minh nói, “nếu số liệu của cả hai khớp nhau.”
Nụ cười của Tiêu Bá Vạn dày thêm một chút. “Ta có đề nghị. Làm Tổng quản tài chính cho Hội thương của ta. Mỗi năm năm nghìn lượng. Ngươi làm việc cho ta, ta bảo vệ ngươi.”
“Năm nghìn lượng một năm là con số hấp dẫn.” Thanh Minh gật đầu, nghiêm trang. “Nhưng để nhận chức, tôi phải xem sổ của Hội trước.”
“Sổ của Hội?” Tiêu Bá Vạn cười, tiếng cười không còn sang sảng nữa. “Sổ của Hội thì không ai xem được.”
“Vậy thì tôi xin từ chối.” Anh mỉm cười. “Tôi chưa từng nhận việc ở nơi mà người ta không cho đếm tiền.”
Khoảng lặng trôi qua. Rồi Tiêu Bá Vạn khoác vai anh bằng cánh tay nặng như bao gạo, kéo anh ra cửa sổ nhìn xuống hồ sen. “Đại nhân thích thuyền không?” ông ta hỏi, giọng chùng xuống, nhẹ như hỏi chuyện thời tiết. “Ta thích nhìn thuyền chở hàng vào bến. Mỗi chuyến đều đẹp.”
Đó là câu của kẻ đang thăm dò. Thanh Minh nghĩ đến ông già Hạ và hòm sổ bọc vải dầu dưới sàn nhà, và trả lời bằng cái giọng hiền lành nhất của mình: “Tôi cũng thích. Nhất là khi hàng nào vào, người ta ghi sổ hàng ấy.”
Bàn tay trên vai anh cứng lại trong chớp mắt. Rất nhanh, nó nới ra.
Từ phía hành lang, một giọng nói điềm đạm cất lên.
“Lão phu đi ngang, thấy đèn sáng, đành làm khách không mời.”
Tống Văn Hậu đứng ở cửa, áo bào xanh thẫm, nụ cười quen thuộc, hai tay chắp sau lưng như một vị thầy đang dạo vườn. Tiêu Bá Vạn lập tức hạ vai xuống. “Tống huynh! Đúng lúc! Vừa nói chuyện với đại nhân Thanh Minh vui vẻ…”
Chữ “huynh”. Thanh Minh ghi vào sổ, không nhìn vào đó.
“Ta thấy rồi,” Tống Văn Hậu nói, bước vào, mắt lướt qua tách trà trên bàn và cuốn sổ nhỏ bên cạnh. “Kế toán viên Thanh Minh quả là người cẩn thận.” Giọng ông mềm mỏng đến lạnh sống lưng. “Ngày mai có buổi nghị sự trước Bệ hạ. Lão phu có đôi điều muốn tâu về cách làm việc của ngươi. Đêm nay, ngươi nên nghỉ sớm.”
“Tôi sẽ nghỉ, thưa Thượng thư,” anh đáp. “Sau khi cộng sổ tối nay.”
Khi cánh cổng sơn son khép lại sau lưng, Thanh Minh đứng một lúc dưới ánh đèn lồng, nhìn lại cuốn sổ nhỏ. Mười bảy dòng trà. Một dòng dấu bạc bầu dục. Một dòng chữ “huynh”. Tổng cộng, chi phí buổi tiệc anh ước tính hơn bốn trăm lượng, trong khi Hội thương này, theo những gì anh tính được từ sổ bến sông, nộp chưa đến một nửa số thuế đáng lẽ phải nộp.
Anh gập sổ lại. Mười lăm năm nghề dạy anh một điều: kẻ ăn gian thường khoe tài sản trước khi khoe lý do.