Chương 7: Kho Gạo Có Cát
Kho quân lương nằm ngoài cổng đông kinh thành, bảy dãy nhà dài mái rạ xếp song song như bảy con cá khô phơi nắng. Thanh Minh đến vào lúc trời còn mờ sương, đi cùng Lâm Đạt, Dư Cảnh, ông già Trịnh Cương chống gậy, và mười hai vệ binh mang chỉ dụ của Thái giám Phùng Đức. Không báo trước một lời.
Cai kho tên Mã Tam, người béo, da bóng mỡ, mặc áo vải lụa quá đẹp cho một chức quan quản kho. Y ra đón ở cổng, mồ hôi chảy ròng ròng dù trời còn lạnh.
“Các vị đại nhân! Có chuyện gì mà đến sớm thế? Hạ quan chưa kịp chuẩn bị…”
“Chúng tôi đến để không cần ai chuẩn bị,” Thanh Minh nói, cười thân thiện. “Sổ của ông ghi kho này đang chứa hai vạn thạch gạo. Chúng tôi muốn kiểm kê.”
“Hai vạn thạch!” Mã Tam nuốt nước bọt. “Ngài định đếm hết? Từng bao một? Phải mất cả tháng!”
“Không, ông Mã. Tôi sẽ chỉ chọc mười bao.”
Trịnh Cương chống gậy, nghễnh ngãng, quay sang Dư Cảnh: “Hắn nói chọc gì?”
“Chọc mẫu ạ,” Dư Cảnh giải thích, mắt sáng lên, hẳn đã nghe đủ về lý thuyết trong mấy hôm qua. “Đại nhân bảo không cần đếm hết. Chỉ cần chọn ngẫu nhiên vài bao rồi tính ra cả đống.”
Thanh Minh mượn từ tay lính một chiếc xiên dài bằng thép rỗng, loại dùng để thử gạo trong bao. Anh bước vào dãy kho đầu tiên, nơi từng chồng bao tải cao đến trần chạy dài tít vào tận bóng tối, mỗi bao ghi phấn trắng: gạo trắng, loại một. Nhìn ngoài, mọi thứ ngăn nắp đến đáng nể.
“Dư Cảnh, tung xúc xắc.”
Chàng thư lại lấy ra hai viên xúc xắc xương mượn của một vệ binh. Thanh Minh nhìn con số, đếm sang trái chừng ấy bao, rồi ấn xiên vào. Hạt gạo trắng chảy ra theo ống.
“Bao này đạt.” Anh rút xiên, chọn một bao khác theo con số mới. Lại gạo. Rồi một bao nữa. Rồi một bao nữa.
“Thấy chưa,” Mã Tam hồ hởi. “Đầy cả kho, đại nhân…”
“Đấy là mặt ngoài.” Thanh Minh đặt chân lên hàng bao đầu tiên, nhấc người leo lên, đứng ở chồng thứ ba. “Ai cũng kiểm tra hàng ở mặt tiền. Tôi muốn xem bên trong.”
Anh dùng xiên chọc sâu vào chồng. Khi rút ra, ống thép không đầy hạt trắng mà đầy cát vàng mịn.
Cả nhóm sững lại. Mã Tam mở miệng nhưng không phát ra tiếng nào. Dư Cảnh, nhanh nhẹn hơn ai hết, đã trèo lên rạch một bao bằng dao nhỏ. Cát chảy ra như dòng nước, rơi lả tả xuống nền kho thành một đống màu vàng nhạt, trên đỉnh lẫn mấy nắm rơm vụn.
“Cát,” Trịnh Cương lẩm bẩm, nhìn đống màu vàng với vẻ như vừa thấy một người bạn cũ hóa thành kẻ lạ. “Lão canh kho bạc bốn chục năm, không biết người ta có thể ăn gian kiểu này.”
“Không phải ăn gian toàn bộ.” Thanh Minh nhảy xuống, giọng vẫn bình tĩnh. “Lớp ngoài cùng là gạo thật, dày chừng hai bao. Bên trong là cát hoặc trấu. Gọi là kho gạo thì là kho gạo, nhìn từ cửa.”
Họ kiểm tra từng dãy theo cùng phương pháp. Dãy một: tám phần cát. Dãy hai: sáu phần. Dãy ba tương tự. Dãy sáu hầu như trống rỗng, chỉ có bức tường bao tải cao quá đầu người dựng sát cửa như phông sân khấu, đằng sau là khoảng không trống trải, chuột chạy tung tăng. Dư Cảnh ghi từng mẫu vào bảng, rồi cộng.
Gần trưa, chàng ngẩng lên, mặt tái hẳn. “Đại nhân, ước tính khoảng sáu nghìn thạch gạo thật. Chưa tới một phần ba số trong sổ.”
“Hai vạn trừ sáu nghìn là một vạn bốn nghìn thạch,” Thanh Minh nói. “Gạo ma.”
Mã Tam quỳ phịch xuống đất. Bộ áo lụa đẹp nhàu nhĩ, mồ hôi thấm lưng. “Đại nhân tha mạng! Hạ quan chỉ làm theo lệnh! Hạ quan không có gan…”
“Lệnh của ai?”
Y mấp máy môi, liếc về phía cổng như sợ có người nghe lén, rồi lí nhí. “Hội trưởng Tiêu… Tiêu Bá Vạn. Mỗi tháng vào ngày rằm, ông ấy cho xe đến lấy gạo thật. Trả bằng bạc. Hạ quan chia phần mình, rồi nộp lại một khoản ‘phí kiểm kho’ lên Bộ Hộ mỗi quý. Bao tải sau khi lấy gạo thì hạ quan tự độn cát vào, cho đẹp mặt sổ.”
“Phí kiểm kho gửi cho ai?”
“Hạ quan chỉ giao cho người của Thượng thư, không biết tên.”
Lâm Đạt, đứng sau, đưa tay lên bịt miệng. Thanh Minh giơ tay ra hiệu cho vệ binh dẫn Mã Tam đi, nhưng dặn khẽ: “Giữ riêng. Đừng cho ai gặp. Đưa đến chỗ Thái giám Phùng.”
Khi Mã Tam bị dẫn đi, chân y lê trên nền gạch, vẫn lẩm bẩm “hạ quan oan”, Trịnh Cương lại đứng ngây người nhìn đống cát, rồi lẩm bẩm: “Lính ăn gạo cát thì sao?”
“Họ không ăn.” Thanh Minh nhìn sổ phát lương thực, cuốn sổ mà Mã Tam để quên trên bàn. Anh lật đến trang cuối, nơi ghi số suất ăn thực tế mỗi ngày: một nghìn một trăm. Sổ quân lương của Bộ Hộ ghi ba nghìn lính. “Có một nghìn chín trăm người lính trên giấy chưa từng cầm bát. Lương của họ ai nhận thì chỉ có trời biết.”
Dư Cảnh chép lại tất cả. Cánh tay run run, nhưng chữ viết vẫn đẹp. “Vậy là kho gạo, lính ma, bến sông, kho bạc, tất cả đều chạm vào cùng một người.”
“Đúng.” Thanh Minh nhìn đống cát màu vàng, thấy trong đầu một sơ đồ rõ ràng. Tiền không biến mất. Nó chảy qua nhiều đường nhỏ rồi cuối cùng tụ lại một chỗ. Kế toán gọi đó là dòng tiền. Ở đây, nó có tên: Hội thương phía nam.
Trên đường về, ngoài cổng đông, một kỵ sĩ phi ngựa theo họ, dừng lại trước ngựa Thanh Minh, cúi người chìa ra một tấm thiệp mạ vàng.
“Hội trưởng Tiêu Bá Vạn kính mời đại nhân Thanh Minh dự tiệc tối mai tại phủ họ Tiêu. Có rượu ngon và ca nhi đệ nhất kinh thành.”
Thanh Minh nhìn tấm thiệp. Anh nhớ lời ông Hạ dặn.
“Tôi sẽ đến,” anh nói. “Nhưng tôi không uống rượu.”
Kỵ sĩ ngẩn ra. “Không uống rượu?”
“Tôi uống trà.” Thanh Minh mỉm cười. “Mỗi ly trà, tôi sẽ ghi vào sổ.”