Chương 3: Đếm Bạc
Sáng ngày thứ tư, Thanh Minh đặt cây bút lông xuống và tuyên bố với Lâm Đạt một điều khiến vị quan chức suýt đánh rơi chén trà.
“Tôi muốn xuống kho bạc.”
“Kho bạc?” Lâm Đạt lặp lại, như thể anh vừa xin xuống địa ngục dạo chơi. “Ngươi đang kiểm sổ, xuống kho làm gì?”
“Mười lăm năm làm nghề, tôi học được một điều. Sổ sách chỉ là lời người ta kể về tiền. Còn tiền thật thì nằm đâu đó trong một căn phòng, và nó không biết nói dối.” Anh gập cuộn giấy lại. “Muốn biết lời kể đúng hay sai, phải đi đếm.”
Kho bạc hoàng triều nằm sau ba lớp cổng sắt, ở cuối dãy hành lang lát đá xanh. Người giữ chìa là một ông già bảy mươi tuổi tên Trịnh Cương, lưng còng, tai nghễnh ngãng, chòm râu bạc buộc túm bằng sợi dây gai. Ông đã giữ kho bốn mươi năm, qua ba đời hoàng đế, và nhìn Thanh Minh với vẻ hoài nghi của người đã tiễn nhiều kẻ tự xưng là chuyên gia.
“Đếm bạc thì đếm,” ông gắt, giọng rè rè. “Nhưng đếm theo lề lối của lão. Một người đếm, một người ghi.”
“Tôi xin đề nghị khác. Ba người đếm riêng, không ai nói với ai con số của mình. Xong rồi mới so.”
“Ba người đếm ba lần! Bạc có mọc thêm đâu mà đếm lắm thế?”
“Bạc không mọc thêm,” Thanh Minh nói, nghiêm trang. “Nhưng người đếm thì hay nhầm.”
Cuối cùng ông cụ nhượng bộ, vừa lẩm bẩm về lũ trẻ ngày nay. Cửa sắt cuối cùng mở ra với tiếng rền như sấm vọng, và hơi lạnh từ kho tràn ra mang mùi kim loại ẩm.
Trong ánh đèn dầu, Thanh Minh nhìn thấy căn phòng mà mười lăm năm qua anh chỉ đọc về trong sách vở. Những kệ gỗ cao đến trần, xếp từng khay, mỗi khay đặt đều đặn những nén bạc năm mươi lượng, nặng, bóng mờ, mang dấu ấn triều đình. Nhưng đi dọc theo kệ, anh chợt nhận ra những khoảng trống. Hàng này đầy, hàng kia thưa dần. Đến nửa gian sau, các khay hoàn toàn trống, phủ lớp bụi dày bằng ngón tay, chưa ai chạm vào từ rất lâu.
Anh không nói gì. Anh phát cho mỗi người một mảnh giấy: Trịnh Cương, thư lại Dư Cảnh, người trẻ nhất và lanh lợi nhất trong nhóm mười người, và chính anh. Ba người tách ra, mỗi người đếm một lượt.
Tiếng bàn tính của Trịnh Cương lách cách như mưa rơi trên mái ngói. Dư Cảnh đếm lẩm nhẩm, gạch từng nhóm năm vạch lên giấy. Thanh Minh đi chậm, ghi từng khay, thỉnh thoảng nhấc thử một nén lên xem trọng lượng. Tất cả mất gần hai canh giờ.
Khi so kết quả, ba mảnh giấy được đặt cạnh nhau trên chiếc bàn gỗ.
Trịnh Cương: một nghìn hai trăm sáu mươi nén.
Dư Cảnh: một nghìn hai trăm năm mươi tám nén.
Thanh Minh: một nghìn hai trăm sáu mươi nén.
“Dư Cảnh bỏ sót hai nén ở khay thứ chín,” anh nói, chỉ vào chỗ sai. Chàng thư lại đỏ mặt, gật đầu. “Vậy là một nghìn hai trăm sáu mươi nén, tức sáu vạn ba nghìn lượng.”
Lâm Đạt đứng ở cửa kho, nãy giờ không nói gì. Nghe con số đó, sắc mặt ông ta thay đổi.
“Sáu vạn ba?” ông ta thì thào. “Ngươi chắc chứ?”
“Ba người đếm riêng, chênh nhau đúng hai nén vì một người nhầm.” Thanh Minh cầm bút. “Con số chính xác. Sao thế?”
“Sổ Tổng của Bộ Hộ ghi kho hiện có hai mươi mốt vạn lượng.”
Không ai nói gì. Trịnh Cương, vốn nghễnh ngãng, lần đầu tiên nghe rõ từng chữ.
“Hai mươi mốt vạn,” ông cụ lặp lại, và giọng ông run lên. “Lão giữ chìa bốn mươi năm. Sổ riêng lão ghi chép mỗi năm một lần khi mở kho. Năm thứ mười hai, lão đếm sáu vạn một nghìn. Năm nay sáu vạn ba. Lão biết kho không có hai mươi mốt vạn.” Ông thở hổn hển. “Nhưng lão tưởng… lão là người giữ kho, đâu được xem Sổ Tổng. Lão tưởng bạc của triều đình nằm ở nơi nào khác, trong nhà khác.”
“Khoản chênh là một trăm bốn mươi bảy nghìn lượng,” Thanh Minh nói, chậm rãi. “Gần bằng năm năm thuế của khu thương mại phía nam, nếu khu ấy nộp đủ.”
Anh dừng lại, vì chính anh cũng bất ngờ trước điều mình vừa nói ra. Khu thương mại phía nam, nguồn thu lớn nhất, và cũng là nơi mất đúng chừng ấy năm tài liệu. Anh chưa chứng minh được gì, nhưng trực giác của mười lăm năm làm nghề đang réo lên trong đầu như chuông báo cháy.
“Ngươi hiểu ý nghĩa của nó chứ?” Lâm Đạt hỏi, giọng khàn. “Bệ hạ đã nghe đọc con số hai mươi mốt vạn trong buổi quyết toán năm ngoái. Triều thần cũng vậy. Mọi người đều tin hoàng triều chỉ eo hẹp nhất thời, rằng quốc khố vẫn còn đầy.”
“Tôi hiểu.” Thanh Minh nhìn mấy hàng khay trống phủ bụi. “Sổ nói một đằng, bạc nói một nẻo. Trong hai thứ, bạc không biết nói dối. Bây giờ chỉ còn một câu hỏi.”
“Câu hỏi nào?”
“Ai là người viết ra cuốn Sổ Tổng đó?”
Lâm Đạt không đáp ngay. Ông ta nhìn về hành lang, nơi tiếng gió luồn qua cánh cổng sắt như tiếng thở dài của ai đó đã đợi mười năm.
“Thượng thư Bộ Hộ,” cuối cùng ông ta nói, rất khẽ. “Tống Văn Hậu. Chính tay ngài lập sổ mỗi năm.”
Trịnh Cương chợt lục túi áo, lôi ra cuốn sổ nhỏ, bìa rách, rồi lật đến cuối. “Sổ ra vào kho,” ông nói, dúi vào tay Thanh Minh. “Từ năm thứ mười hai về sau, mỗi tháng ngài Thượng thư đến một lần, ký tên, rồi đi ra. Không bao giờ mang theo gì. Lão cứ tưởng ngài đến kiểm tra.”
Thanh Minh nhìn những dòng chữ ký ngay ngắn, từng tháng một, đều đặn như nhịp mõ. Anh đóng cuốn sổ lại và cất vào ngực áo.
“Từ lúc này,” anh nói với ba người, “con số sáu vạn ba chỉ có bốn người biết. Không ai được nhắc với bất cứ ai. Kể cả vợ con.”
Dư Cảnh nuốt nước bọt. Trịnh Cương gật đầu lia lịa. Lâm Đạt nhìn anh thật lâu, rồi gật theo.