Chương 23: Con Dấu Của Chùa
Hòa thượng Chan nhận ống đồng bằng hai tay, như nhận một thứ lễ vật. Ông ngồi trên chiếc chiếu mỏng ở hiên sau của chùa, nơi sương sớm còn đọng trên tàu lá chuối, đeo lên mũi cặp kính gọng đồng cũ kỹ, rồi mở cuộn giấy ra, trải từng nếp gấp lên đầu gối. Win và Phum ngồi trước mặt ông, không ai nói gì. Chỉ có tiếng chổi quét sân của một chú tiểu ở xa xa và tiếng chuông gió.
Ông đọc rất lâu. Khi đọc xong, ông gỡ kính ra, lau bằng vạt áo cà sa, rồi nhắm mắt lại.
“Đúng nét chữ của Anan,” ông nói. “Đây là chữ ký của ta, hai mươi sáu năm trước, khi tay còn chưa run. Đây là dấu của huyện. Ông ấy bảo ta và vị huyện trưởng khi ấy cùng làm chứng, vì ông ấy muốn có một thứ không ai lay chuyển được.”
“Sao ông nội cháu không giao bản này cho ai giữ?” Win hỏi.
“Ông ấy giao cho ta một lời.” Hòa thượng mở mắt, nhìn anh bằng đôi mắt hiền mà tinh. “Ông nói: ‘Ta đã giấu nó ở nơi chỉ người trong nhà mới nghĩ ra. Nếu sau này con cháu ta vì lợi mà quên lời, thì cứ để nó nằm đó. Nhưng nếu có đứa nào trở về với bàn tay bẩn bùn, hãy nhắc nó nhớ.’ Ta đã chờ ngần ấy năm.”
Win cúi đầu. Phum ngồi cạnh anh, đôi bàn tay đặt trên đùi nắm lại.
“Thầy có nói chuyện này với cha cháu không?” Win hỏi, rất khẽ.
Hòa thượng im lặng một lúc. Tiếng chuông gió vang lên mỏng và trong. “Sau đám tang ông Anan, Tawan đến chùa. Ta nhắc ông ấy về lời hứa của cha. Ông ấy hỏi giấy ở đâu. Ta nói ta không biết. Điều đó là sự thật. Ông ấy nhìn ta rất lâu, rồi đi.” Ông nhìn Phum. “Mười năm trước, cuối mùa gặt, ta nghe tin lẫm lúa cháy. Ta tin rằng đêm đó ông ấy đến để tìm.”
Phum không động đậy. Win thấy cơ vai anh căng cứng như dây cung.
“Ta không có bằng chứng,” vị sư nói, nhìn thẳng vào Phum. “Ta nói những gì ta tin, không phải những gì ta thấy. Ông Kham là người tốt. Nhưng ta nghĩ, nếu ông ấy biết chuyện, ông ấy sẽ không bao giờ để giấy tờ này mất đi.”
“Cha cháu biết,” Phum nói, giọng nghẹt lại. “Con chắc chắn.”
Vị sư gật đầu rất chậm. Rồi ông cuộn giấy lại, đặt vào tay Win. “Hai con giữ lấy. Nhưng đừng giữ ở nhà. Cất ở đây, trong hòm kinh của ta, đến khi cần. Ta sẽ ghi lại việc này vào sổ chùa. Và đi tìm bản lưu ở huyện, đừng để chỉ có một bản.”
Win quay sang Phum, gần như sợ nói ra điều anh đang nghĩ. “Nếu bản này hợp lệ…”
“Thì không ai được lấy ruộng, không ai được di dời, không ai được lấy nước,” hòa thượng nói. “Lời Anan viết không cần ai diễn giải.”
Họ ra khỏi chùa vào đầu giờ trưa. Win gọi điện cho Aom từ cây xoài đầu bờ mương, đọc cho cô nghe nội dung từng dòng. Aom im lặng một lúc, rồi nói, nhanh như lúc cô gọi món trong bếp: “Chị họ tớ, Nok, làm luật sư chuyên về đất đai và quyền cộng đồng ở Chiang Mai. Cậu gửi ảnh cho tớ ngay. Đừng để bản gốc rời chùa. Còn lại để chị ấy lo.”
Chiều hôm đó, cô luật sư gọi lại, giọng điềm đạm, chuyên nghiệp. Cô hỏi ba câu: dấu huyện có số hiệu không, danh sách tên có khớp với sổ đang canh tác không, và ai biết về bản này. Nghe câu trả lời xong, cô nói chậm rãi:
“Nếu bản lưu ở huyện có thật, thì đây là cam kết quyền canh tác và quyền nước gắn với đất, và nó đã đi trước mọi hợp đồng chuyển nhượng của chủ sau. Mọi giấy đồng ý di dời đã ký mà người ký không được biết về quyền này có thể bị coi là ký trong tình trạng bị che giấu thông tin. Anh Win, nếu tôi là bên đầu tư, tôi sẽ rút lui ngay khi biết có một giấy tờ như thế. Nhưng cha anh thì chưa chắc.”
“Cô cần gì?”
“Bản lưu ở huyện. Chữ ký của vị sư làm chứng. Và dân làng phải được biết, càng công khai càng tốt. Sự thật công khai khó bị chôn hơn sự thật ở trong ngăn kéo.”
Win cảm ơn, cúp máy. Anh đứng dưới gốc xoài rất lâu, tay nắm điện thoại, nhìn xuống dòng mương trong veo vừa được cứu sống, nhìn lên hàng chục bậc thang xanh lơ của những luống hành.
Phum đến sau lưng anh lúc nào anh không hay.
“Em đã nghĩ đến chuyện làm thế nào chưa?” Phum hỏi.
“Rồi.” Win xoay lại. “Mai nói ông Chai đã dán thông báo lễ ký tập thể ở nhà sala vào tối thứ Bảy này. Có cả ông Pitak, có đoàn quay phim. Cha em sẽ có mặt.” Anh hít vào. “Em sẽ đến. Em sẽ nói trước tất cả mọi người. Em sẽ đem cả bản lưu ở huyện lên, nếu kịp.”
“Và nói về hai mươi năm trước?”
“Về tất cả.”
Phum nhìn anh lâu. Gió thổi tóc anh lòa xòa trên trán, vết sẹo ở khóe miệng ánh lên trong nắng. Anh đưa tay ra, ngón cái lướt qua má Win, gạt nhẹ vệt bùn khô đã dính từ sáng.
“Anh nợ em một câu trả lời,” anh nói. “Anh sẽ trả sau cái đêm thứ Bảy đó. Lúc này anh không muốn nói ra khi chưa hiểu hết điều mình đang nói.”
“Em hiểu.”
“Đừng sợ.” Phum thu tay lại. “Dù anh nói gì, anh sẽ đứng cạnh em tối thứ Bảy.”
Win gật đầu, cổ họng nóng lên. Từ xa, trên đường làng, Boon đang chạy về phía họ, chân đất, hai tay giơ cao một tờ giấy lớn. Nó mới khỏi sốt, mặt còn tái, nhưng miệng cười toe toét.
“Chú Win! Con vẽ xong rồi! Con vẽ cái nhà mới của mình!”