Chương 20: Bà Mai Ở Khu Phố Cũ

Thượng Hải đón họ bằng một cơn mưa dai dẳng. Họ qua đêm trong một nhà trọ nhỏ gần ga, hai phòng cách nhau một bức tường mỏng, và Linh Đan nằm nghe tiếng mưa gõ lên tôn cho đến khi trời hửng sáng mà không chợp mắt. Sáng hôm sau, theo địa chỉ Tanaka ghi vào lòng bàn tay Duy Thạch, họ đi bộ qua những con hẻm lát đá bóng nước, nơi quần áo phơi giăng kín giữa hai dãy nhà gạch cũ, và đột ngột đứng lại trước một cánh cổng sắt cao.

Nhà nuôi trẻ nằm sau cánh cổng ấy. Hay đúng hơn, những gì còn lại của nó. Dãy nhà phía đông chỉ còn bức tường cháy xám với những ô cửa sổ không kính, dãy nhà phía tây bị niêm phong bằng tấm bảng sắt gỉ: Công trình sắp giải tỏa. Cấm vào. Và vượt lên trên mái ngói xô lệch, tán một cây cổ thụ khổng lồ vẫn xòe ra, lá xanh thẫm rung lên dưới mưa.

Linh Đan siết chặt quai túi. Cô đã tưởng mình sẽ nhớ ra một điều gì đó, nhưng nơi này chỉ khiến cô thấy một thứ cảm giác nặng nề không có hình dạng, như đứng trước cánh cửa của một căn phòng mà mọi người đều biết có thứ gì đó nằm bên trong.

“Đi thôi,” Duy Thạch nói khẽ. “Bà Mai ở ngõ phía sau.”

Ngôi nhà của bà nằm lọt thỏm giữa hai tòa chung cư mới xây, một căn gác thấp có chậu cúc vạn thọ bên cửa sổ. Họ gõ cửa hai lần mới nghe thấy tiếng bước chân chậm chạp, rồi một giọng khàn khàn hỏi bằng tiếng Quan Thoại, sau đó đổi sang tiếng Việt lơ lớ: “Ai đó?”

“Thưa bà, cháu là Linh Đan,” cô đáp. “Con của ông Lâm Hoài Sơn.”

Cánh cửa im lìm một lúc lâu. Rồi tiếng chốt cài lạch cạch, và một bà cụ nhỏ thó hiện ra, lưng còng, tóc trắng búi gọn, đôi mắt phủ lớp màng đục màu sữa. Bà nghiêng đầu, dường như đang lắng nghe thứ gì không phải âm thanh. Duy Thạch bước lên một bước. “Bà Mai, cháu là Duy Thạch. Con của bà Lan Chi.”

“Lan Chi.” Bà cụ lẩm bẩm. Hai bàn tay khô như cành củi đưa lên, mò mẫm tìm khuôn mặt anh, ngón tay run run sờ dọc xương gò má, trán, đến khóe mắt. “Cậu bé quậy. Cậu bé trèo cây suốt ngày, bà gọi mà không xuống.” Môi bà mếu máo. “Cao thế này rồi.”

Rồi bà quay sang Linh Đan, bàn tay vẫn lơ lửng giữa không trung. Cô nắm lấy nó, kéo tay áo lên, đặt bàn tay bà lên cổ tay mình. Ngón cái của bà mò mẫm dọc theo vết sẹo, rất chậm, từ đầu này đến đầu kia của vầng trăng khuyết nhỏ xíu. Bà không nói gì. Chỉ có những giọt nước mắt tự nhiên chảy xuống dọc các nếp nhăn như nước mưa chảy trên tường cũ.

“Bé Nguyệt.” Tiếng bà gần như một hơi thở. “Bé Nguyệt của bà.”

Linh Đan lấy từ trong túi chiếc kim băng đồng, đặt vào lòng bàn tay bà cụ. Bà sờ lên đầu kim cong, bật lên một tiếng cười run rẩy xen lẫn tiếng khóc. “Cái kim băng cuối cùng trong tủ thuốc. Cô Liên chạy xuống nhà bà hét, bà ơi cho cháu cái kim băng, cái nào cũng được, cô bé này mà rớt lớp băng là hỏng hết. Bà đưa cái cuối cùng. Cô ấy còn giữ nó sao?”

“Mẹ giữ suốt hai mươi năm ạ.”

“Hai mươi năm.” Bà cụ lặp lại, bước lùi vào nhà, ra hiệu cho họ theo. “Vào đi. Ngồi đi. Bà có chuyện kể, và bà đã chờ để kể từ lâu lắm rồi.”

Căn gác chỉ có hai phòng nhỏ, bàn thờ nhỏ đặt cạnh cửa sổ với những bức ảnh cũ và một bát hương. Bà Mai nhờ Duy Thạch nhóm bếp đun nước, rồi ngồi xuống chiếc ghế tre, ôm kim băng trong lòng bàn tay như một vật thiêng. Khi bà cất tiếng, giọng bà đều đều, như đã lặp lại những câu này với bức tường nhiều năm.

“Đêm đó bà trực ở nhà nuôi trẻ. Mười giờ, đốc công Cao Trực đi tuần, tay cầm chùm chìa khóa, miệng huýt sáo mấy nốt như mọi đêm. Ông ta khóa xích cửa các xưởng may ca đêm từ bên ngoài, để công nhân không bỏ đi lúc chưa hết ca. Ông Dương quản lý ra lệnh. Mọi người biết, không ai dám nói.” Bà cụ ngừng thở một lúc. “Mười giờ hai mươi, bà thấy khói trên phòng cắt vải. Dây điện cũ, chập. Bà chạy ra cổng xưởng, bảo ông bảo vệ mở cửa. Ông ta bảo, lệnh của đốc công. Bà chạy tìm Cao Trực. Ông ta đứng ở cuối hành lang, nhìn bà. Chùm chìa khóa vẫn trong tay ông ta.”

Linh Đan cảm thấy toàn thân lạnh đi. Trong căn phòng nhỏ, tiếng nước sôi lục bục từ bếp của Duy Thạch nghe xa xôi.

“Bà van xin. Ông ta nói, ca đêm không được rời. Rồi ông ta cất chìa khóa vào túi, và đi ra phía cổng. Vẫn huýt sáo.” Bà Mai nhắm đôi mắt đục. “Cô Lan Chi chạy xuống với cái kìm cắt xích của nhà nuôi trẻ. Chúng ta cắt được một sợi thì mái nhà đã sập. Ba mươi mốt người. Trong đó có ba mẹ con.”

“Ba mẹ cháu?” Giọng Linh Đan vỡ ra.

“Trịnh Văn Phúc và Tô Thị Hà. Họ là công nhân ca đêm, gửi con vào nhà nuôi trẻ vì không có ai trông.” Bà Mai mở mắt, hướng về phía cô, dù không nhìn thấy được. “Con không chịu nói tên khi cô Liên hỏi. Con chỉ nói một tiếng Đan. Mẹ con vẫn gọi con ở nhà là Đan Đan, đó là tên duy nhất con chịu trả lời. Ông Sơn nghe vậy, bảo, thế thì đặt tên con là Linh Đan, để con giữ lại một chữ của ba mẹ.”

Linh Đan không còn thấy gì nữa, vì tầm nhìn của cô đã nhòe đi hoàn toàn. Cô cúi gập người, hai tay ôm lấy mặt. Một bàn tay ấm và to đặt lên lưng cô, không nói gì. Cô để nó ở đó.

Rất lâu sau, giọng bà Mai vang lên lần nữa, nhẹ như một lời dặn dò. “Mỗi năm, vào ngày giỗ, ông Sơn đều đến đứng dưới gốc cây cổ thụ trong sân. Năm cuối cùng, ông dặn bà: nếu Nguyệt trở về, hãy chỉ cho nó gốc cây ấy.”