Chương 17: Buổi Họp Dưới Ánh Đèn Dầu

Gian sinh hoạt chung chưa bao giờ đông đến thế. Bảy giờ tối, những chiếc ghế băng kê thành năm hàng đã kín người, người đứng chen ở cửa, người ngồi cả lên bệ cửa sổ. Hai bóng điện vàng treo trên xà, thêm mấy ngọn đèn dầu đặt dọc tường, khói đèn quện vào hơi thở của bảy chục con người làm căn phòng nóng hầm hập dù ngoài trời rét căm căm.

Phía trên cùng, sau chiếc bàn phủ vải xanh, ông Bảo ngồi giữa, bên trái là cán bộ phường, bên phải là chị Hạnh. Chị Hạnh không nhìn Diệu Linh khi cô đi vào, đôi mắt sau cặp kính nhìn xuống mặt bàn. Bà Lành ngồi hàng đầu cạnh chị Loan, lưng thẳng, hai tay nắm chặt cái nón mê. Bà Năm ngồi ngay sau, mặt dài ra như đang chờ trận đánh.

Ở góc cuối phòng, trên chiếc ghế gần cửa, có hai người đàn ông mặc quân phục. Linh nhận ra Trung úy Đạt, người đã mang giấy báo, tay đặt trên mũ. Người còn lại lớn tuổi hơn, mặt vuông, cổ áo gài kín, ngồi im như tượng, tay khoanh trước ngực.

“Chúng ta bắt đầu,” ông Bảo gõ nhẹ cái thước kẻ xuống bàn. “Hôm nay họp để xem xét việc chị Trần Diệu Linh, tổ trưởng tổ may gia công áo bông, có dấu hiệu vi phạm quy định quản lý vật tư.”

Ông trình bày rất trôi chảy. Vải thiếu mười bốn mét ở đợt một, và còn thiếu thêm ở đợt hai, có chữ ký nhận đủ của chị Linh trên biên nhận. Chị Linh giữ riêng vải thừa, may thành quần áo cho người ngoài tổ. Chị còn tự ghi sổ riêng, không theo quy định. Ông không hề nói chị ăn cắp, chỉ nói “chưa làm rõ” mấy lần, giọng đều và nhẹ, nhưng cái nhẹ ấy rơi xuống từng chữ như búa nhẹ gõ vào đinh. Hàng ghế phía sau bắt đầu có tiếng xì xào.

“Chị Linh, chị có ý kiến gì không?”

Linh đứng dậy. Hai chân cô hơi run, nhưng khi cô mở lời, giọng nghe bình thản đến lạ.

“Thưa các cô các bác, thưa các đồng chí. Tôi xin phép đọc ba điều.” Cô lấy bản sao sổ từ túi áo. “Một. Ngày hai mươi sáu, tôi đo bốn cuộn vải ông Bảo giao, thiếu mười bốn mét so với nhãn. Hôm đó tôi bị giục nhận cho kịp xe nên ký mà chưa đo, đó là lỗi của tôi. Hai. Ngày một, tôi cùng chị Loan đo đợt hai trước mặt nhân viên kho, thiếu bảy mét. Tôi đã không ký ‘nhận đủ’. Ba. Phần vải vụn tôi dùng may áo cho trẻ em đã ghi từng mảnh, từng ngày, chị Hạnh có thể xem.”

“Ngụy biện,” ông Bảo nói. “Thước đo của chị co giãn.”

“Vậy xin cho đo lại bằng thước chuẩn,” Linh đáp. “Trước toàn thể mọi người.”

Căn phòng lặng đi. Từ góc cuối, người đàn ông mặt vuông cất giọng trầm, không to nhưng ai cũng nghe: “Tôi đề nghị đo lại ngay.”

Mọi cái đầu quay về phía ông. Ông đứng dậy, tự giới thiệu: “Chính trị viên Hòa, Trung đoàn hậu cứ. Chúng tôi tới nhận đợt áo đầu tiên, tiện dự họp. Số vải này là vật tư của quân đội. Tôi muốn đo ngay, trước mắt mọi người.”

Ông Bảo định phản đối, nhưng chị Hạnh đã đứng lên, giọng chị lần này chắc như đá: “Đồng ý. Cả khu cùng sang kho.”

Thế là cả bảy chục người kéo đi trong đêm tối, đèn dầu chấp chới như một đám rước. Kho là một gian nhà gạch cuối sân, khóa hai lớp. Ông Bảo mở cửa, sắc mặt xám tro. Trung úy Đạt cùng chị Loan kéo từng cuộn vải còn lại ra giữa sân. Chính trị viên Hòa đứng đo bằng sợi dây thước dài của đơn vị. Đo từng cuộn. Tiếng đọc số của chị Loan vang trong sân đêm. Bốn mươi hai. Bốn mươi lăm. Bốn mươi ba.

Mỗi cuộn thiếu từ ba đến bảy mét.

Một tiếng thở dài lan qua đám đông. Ông Bảo lùi nửa bước. “Vải ẩm co lại… vận chuyển…”

“Tôi có ý kiến!”

Giọng chát chúa ấy ai cũng biết. Bà Năm vọt lên đứng giữa vòng người, tay chống nạnh, kính lão đẩy lên trán. “Tôi mất ngủ từ năm ngoái, ai chẳng biết. Đêm nào tôi cũng đứng cửa sổ nhà tôi nhìn xuống ngõ sau. Hai tháng nay, cứ bốn rưỡi sáng là có chiếc xe cút kít chở cái gì phủ bao tải đi ra cổng sau. Tôi tưởng chuyện của hậu cần, chẳng dám nói.” Bà dừng, ngoái nhìn ra sau, giọng cao vút. “Cậu Thịnh, cậu đẩy xe đúng không? Mà cậu mới sắm cái xe đạp Thống Nhất, ai cho cậu tiền mua thế?”

Cả sân quay lại. Cậu Thịnh đứng sau bức tường, bị dòng người dồn thành một khoảng trống quanh chân, mặt trắng bệch. Cậu liếc ông Bảo, ông Bảo liếc đi chỗ khác.

Trung úy Đạt bước một bước. Chỉ một bước thôi. Cậu Thịnh ngã khuỵu.

“Cháu… cháu không có ý… Chú Bảo bảo cháu mang ra chợ bán, chia… chia ba bảy.” Cậu nói liền một hơi, nước mắt chảy đầy mặt. “Chú bảo vải của quân đội thừa nhiều, chẳng ai kiểm.”

“Nói bậy!” Ông Bảo gầm lên, nhưng chính cái tiếng gầm ấy vỡ ra giữa chừng.

Chính trị viên Hòa nhìn ông ta, không giận dữ. Ông chỉ nói bằng giọng người đã quen những chuyện thế này: “Đồng chí Bảo, từ giờ đồng chí đình chỉ mọi việc quản lý vật tư. Đồng chí đi với chúng tôi, chờ kết luận của đơn vị.” Ông quay sang cán bộ phường. “Biên bản vụ này xin gửi cho tôi bản sao.”

Không ai vỗ tay. Chỉ có tiếng thở ra một loạt, như cả sân đồng loạt nhả hơi thở giữ từ nãy giờ. Rồi bà Năm hắng giọng lớn:

“Tôi đã nói rồi mà. Tôi nhìn cả đêm.”

Tiếng cười rộ lên, khô, mệt, nhưng thật. Có người vỗ vai bà, có người khen. Bà phẩy tay, giả vờ khó chịu, mà môi cứ mím lại để khỏi cười toe.

Chính trị viên Hòa đến trước mặt Linh, đưa tay ra. Bàn tay ông chai và khô.

“Chị Linh. Hôm nay đồng chí Quân viết thư cho tôi, hỏi thăm gia đình. Anh ấy bảo tin chị.” Ông ngừng một nhịp, mắt hơi ánh lên. “Tôi cũng thế. Chị tiếp tục làm tổ trưởng. Vải sẽ do chị Hạnh và đơn vị cùng giữ.”

“Cảm ơn đồng chí.”

“Chúng tôi cảm ơn chị thì đúng hơn.”

Đêm ấy, bà Lành khoác tay Linh đi về phòng. Bà không nói câu nào, nhưng cái nắm tay chặt đến mức cô thấy tê. Khi đến ngưỡng cửa, bà dừng lại, giọng gần như lẩm bẩm:

“Cái chữ ‘khôn’ tao nói hôm trước, tao rút lại.”

“Dạ?”

“Mày không khôn.” Bà đẩy cửa. “Mày cứng đầu. Giống thằng Quân.”