Chương 14: Mái Nhà Dột
Win tỉnh dậy vào buổi sáng sau cơn sốt, thấy trên đầu mình một con cá bện bằng lá cọ đang đung đưa trước gió. Anh nhìn nó rất lâu mà chưa hiểu mình đang ở đâu. Rồi tiếng giọt nước rơi vào cái thau, tách, tách, và mùi khói bếp quen thuộc kéo anh về với căn chòi của Phum.
“Chú dậy rồi!” Boon từ góc nhà phóng đến, bò lên chiếu, bàn tay nhỏ xíu áp thẳng vào trán anh. “Hết nóng rồi! Ba ơi, chú hết nóng rồi!”
Phum không có trong nhà. Boon bưng cho anh một bát cháo với giọng ra lệnh của bà quản gia thực thụ, rồi ngồi xuống canh anh ăn từng thìa. Win ăn xong, đỡ lưng dựa vào vách, nhìn quanh. Dưới ánh sáng ban ngày, mới thấy căn nhà tồi tàn tới mức nào: vách ván nứt, nền sàn mòn vẹt, và cả mái lá thủng lỗ chỗ, ánh nắng lọt qua thành những đốm tròn nhảy múa trên mặt chiếu. Ba cái thau, hai cái nồi, một cái xô đặt rải rác ở những chỗ đoán trước.
Anh nhớ lại một giọng nói trên bờ ao đêm hội, một câu nói nhỏ. Một cái nhà thật to, không dột.
Khi Phum về, vai vác một bó tre, Win đã ngồi dậy và đang nhìn chằm chằm lên xà nhà. Phum liếc anh, đặt bó tre xuống, nói gọn: “Cậu nên nằm.”
“Tôi muốn sửa mái nhà này.”
“Không.”
“Anh còn chưa nghe tôi nói.”
“Cậu vừa sốt ba mươi chín độ. Nằm xuống.”
Hai ngày sau, Win nhất quyết trèo lên thang. Và hôm đó có tới mười hai người trong làng kéo đến, vác theo tre, lá cọ khô, dây mây và vài cái búa, bởi ông Somsak, người không bao giờ bỏ qua một lý do để họp hội, tuyên bố rằng nhà ai dột thì cả làng cùng lợp là lệ cũ của thung lũng, không có chuyện để một mình cậu chủ nhà trên đồi làm. Bà Daeng mang một nồi cơm to, bà Sri mang cá nướng. Mai dẫn đám trẻ con tới hóng chuyện. Chỉ trong chốc lát, sân nhà Phum rộn ràng như phiên chợ.
Win vẽ sơ đồ mái mới lên một tấm ván cũ, giải thích cho mọi người: độ dốc cần tăng thêm mười lăm độ, xà gồ đặt gần nhau hơn, mép mái nhô ra để nước không tạt vào vách. Mấy ông già vây quanh, nhìn bản vẽ rất lâu, rồi một ông gãi đầu nói: “Cậu nói nghe giống hệt cách chúng tôi vẫn làm, chỉ khác là có vẽ ra giấy.”
Cả đám cười ồ lên. Win cũng cười. Anh thấy đây là lời khen cao nhất mình từng nhận.
Họ làm suốt buổi chiều. Tre dựng thành khung, lá cọ được dệt thành từng tấm dày dặn, đặt chồng lên nhau theo thứ tự từ dưới lên. Win phụ trách buộc dây mây, ngón tay vụng nhưng chịu khó. Phum ở trên đỉnh nóc, cầm búa, đóng từng chốt tre. Hai người đối diện nhau qua đường nóc, giọng nói thi thoảng vang ngắn ngủi: đưa dây, giữ chặt, đỡ bên kia. Không ai nhắc lại bất cứ điều gì.
Gần hoàng hôn, mọi người lục tục xuống ăn cơm. Chỉ còn hai người ở lại trên mái nhà, hoàn thiện nốt tấm cuối. Gió chiều thổi nhẹ, bầu trời nhuộm màu mật ong. Phía dưới, các bậc ruộng đã gặt xong để trơ gốc rạ vàng sẫm, nối nhau như bậc thang dẫn lên trời.
Win rướn người với tay về phía sợi dây buộc cuối cùng, chân đạp phải một cây tre lỏng. Phum chộp tay anh nhanh như chớp. Cả hai khựng lại, bàn tay Phum nắm chặt cổ tay Win, ngón cái nằm ngay mạch đập đang đập loạn.
“Cậu đúng là thích rơi xuống từ những chỗ cao,” Phum nói, kéo anh về chỗ vững. Nhưng anh không buông ngay.
“Cậu nói trong cơn sốt,” anh nói bất thình lình. “Hôm ở nhà tôi.”
Win cứng người. “Tôi nói gì?”
“Về hòn đá.”
Trong một khoảnh khắc, Win không thở được. Rồi không phải một ký ức, mà là cả một bức tranh ập xuống đầu anh: nắng chang chang, con trâu mẹ nâu sẫm đang nhai cỏ, đứa trẻ tám tuổi cầm hòn đá bằng nắm tay, cái cười nghịch ngợm. Hòn đá bay ra. Tiếng gầm. Một bóng người nhỏ hơn lao vào, đẩy anh ngã xuống bờ cỏ. Máu, nhiều máu. Rồi văn phòng ông chủ, tiếng roi mây quất xuống, và anh đứng sau lưng cha, miệng mím chặt, không dám nói một lời.
Anh nhớ rồi. Mọi thứ.
“Tôi…” Giọng anh vỡ ra. “Là tôi ném. Anh không xô tôi. Anh cứu tôi. Mà họ…”
“Tôi biết.”
“Anh biết từ đầu?” Win quay phắt lại. “Anh biết từ đầu, mà vẫn…”
“Tôi mười tuổi,” Phum nói, không to tiếng. “Tôi đẩy cậu ra vì cậu sắp chết. Tôi chưa bao giờ trách cậu ném đá. Đó là chuyện của một đứa trẻ tám tuổi chán ngán.” Anh nhìn xuống bàn tay vẫn nắm lấy cổ tay Win. “Tôi trách cậu đứng im.”
Gió thổi qua. Chuông chùa điểm một tiếng ở đằng xa.
“Nhưng cậu mới tám tuổi,” Phum nói tiếp, chậm rãi như đọc ra từng chữ đã nghĩ đi nghĩ lại hàng nghìn lần. “Cha cậu đứng cạnh, cầm roi. Tôi hiểu rồi. Tôi hiểu từ lâu.”
Win cúi đầu, hai bờ vai run lên. Anh không khóc thành tiếng, chỉ có nước mắt rơi xuống tấm lá cọ dưới chân.
“Nếu có thể, tôi sẽ nói,” anh thì thầm. “Tôi sẽ nói với cả thế giới.”
“Chưa cần.” Phum buông tay, vỗ nhẹ lên vai anh một cái, rất ngắn, như người ta vỗ một con ngựa đã chạy xong. “Lo cái mái trước đã.”
Đến tối, mái nhà hoàn tất. Boon đứng giữa sàn nhà, ngửa đầu nhìn trần mới, mắt tròn xoe, vừa nhảy vừa hét: “Không có lỗ! Không có lỗ nào hết!” Bà Sri gõ cán muôi vào chảo, đòi mọi người ngồi xuống ăn.
Đêm đó, Win ngủ lại ở chòi, trên chiếc chiếu cạnh Boon. Trong bóng tối, anh lắng nghe một lúc. Mưa nhẹ bắt đầu rơi bên ngoài, lách tách trên lớp lá cọ dày. Không còn tiếng giọt nước nào rơi vào thau. Chỉ có tiếng mưa, và hơi thở bình thản của hai người đang ngủ cạnh anh.