Chương 12: Thuyền Chuối Và Đèn Trời
Đêm trăng tròn tháng mười một, cả làng kéo nhau lên sân chùa. Dọc lối đi cắm đầy đuốc tre và những chiếc đèn giấy hình hoa sen, ánh vàng lung linh rọi xuống mặt ao phía sau chùa, nơi lũ ếch đã tạm nhường chỗ cho tiếng cười nói của hàng trăm người. Phụ nữ mặc váy dệt thổ cẩm, đàn ông khoác áo chàm sạch nhất, trẻ con tay cầm đèn lồng chạy ngang chạy dọc. Trong không khí lẫn mùi hương, mùi nhang trầm và mùi chuối nướng.
Win ngồi xổm bên hiên sala, hai tay lúi húi gấp lá chuối. Anh học theo bà Sri, người đang uốn từng mảnh lá thành những cánh cong cong, ghim bằng tăm tre vào một khúc thân chuối tròn cắt ngang. Đĩa nổi nhỏ xíu ấy sau đó sẽ được cắm hoa, nến, nhang, rồi thả xuống nước.
“Cậu gấp xấu quá,” bà Sri phán, nhìn chiếc krathong méo mó trong tay anh. “Nhưng thần nước không để ý đâu.”
“Của Boon cơ,” Win nói. “Nó muốn nó phải thật đẹp.”
“Vậy thì làm lại.”
Anh làm lại. Lần thứ ba, chiếc thuyền chuối mới ra hình. Boon ngồi bên cạnh, mắt sáng rực, cầm một cành hoa vạn thọ cam trong tay, thỉnh thoảng thò ngón tay chọc chọc vào lá. Lúc anh đặt nó vào lòng cậu bé, Boon nhìn rất lâu, rồi hỏi bằng cái giọng nhỏ nhất.
“Chú Win. Con viết chữ cho mẹ được không?”
Win lấy mảnh giấy nhỏ, bút chì, đưa cho nó. Boon cúi đầu, lưỡi thè ra bên khóe miệng, vẽ nguệch ngoạc những nét méo mó, đứt đoạn. Nó đưa cho Win xem. Trên đó chỉ có hai chữ được nhận ra: “Mẹ ơi”, và một hình tròn bên cạnh có mấy tia nhọn quanh.
“Ngôi sao đó,” Boon giải thích. “Cho mẹ biết đường tìm con.”
Win thấy mắt mình cay. Anh gật đầu, gấp mảnh giấy lại, đặt vào giữa đóa hoa trên chiếc thuyền chuối.
Phum đứng ở xa hơn một chút, bên gốc cây bồ đề, vẫn mặc chiếc áo chàm cũ, tay khoanh trước ngực. Anh đã đứng đó từ đầu, không lại gần, nhưng cũng không đi khỏi. Khi cả ba người ra bờ ao thả thuyền, anh lặng lẽ cầm giúp con trai chiếc nến, châm lửa, rồi thả tay.
Chiếc krathong của Boon trôi đi chậm rãi trên mặt nước đen, ngọn nến nhỏ run run, hắt bóng lên những cánh vạn thọ. Hàng trăm chiếc thuyền chuối khác đang trôi theo, lấp lánh như một dải ngân hà bị đánh rơi xuống đất. Boon chắp hai bàn tay nhỏ, nhắm mắt thật chặt, môi mấp máy.
“Con nói gì với mẹ vậy?” Win hỏi khẽ.
“Con nói cảm ơn mẹ cho con ba Phum. Rồi con nói con có thêm chú Win nữa.” Boon mở mắt, nghiêm trang. “Mẹ sẽ vui.”
Win chưa kịp đáp, phía trên sườn đồi vang lên một tiếng reo. Ở sân chùa, các nhà sư bắt đầu thả đèn trời. Từng chiếc, từng chiếc một, những khinh khí cầu giấy lớn bằng nửa người, bên trong cháy một ngọn lửa vàng, phập phồng rời khỏi tay người thả, bay lên không trung, càng lúc càng cao. Chỉ trong vài phút, bầu trời đã thành một đàn đom đóm khổng lồ, những chấm sáng ấm áp trôi lững lờ về phía vầng trăng.
“Kìa!” Boon la lên. “Ngôi sao của mẹ!”
Phum nhấc thằng bé lên vai để nó nhìn rõ hơn. Win đứng cạnh, ngửa mặt lên, mắt lấp lánh ánh sáng của những ngọn lửa xa. Anh đã xem lễ hội này trên ti vi nhiều lần, nhưng chưa bao giờ đứng ngay bên dưới nó.
Một lúc lâu sau, khi Boon đã mệt và được Mai bế sang chỗ ngồi hóng gió bên hiên sala, hai người đàn ông ở lại bờ ao. Sau lưng họ, tiếng trống và tiếng khèn của đội nhạc làng vang lên chậm rãi. Phum nhìn mặt nước, nơi những ngọn nến vẫn còn trôi.
“Hồi tám tuổi, cậu đòi tôi làm cái còi lá lúa,” anh bất chợt nói.
Win quay lại.
“Cậu thấy tôi thổi một lần ở bờ ruộng. Cậu bắt tôi làm cho cậu một cái. Tôi làm ba lần mới kêu. Cậu thổi cả buổi chiều, rồi bảo nó xấu, ném xuống mương.” Phum nhếch miệng, không có chút giễu cợt nào. “Tôi lội xuống nhặt lại.”
“Tôi… không nhớ.”
“Tôi biết.” Anh nhìn xuống nước. “Cái đêm trước hôm họ đưa cậu về Bangkok, tôi đứng dưới cửa sổ phòng cậu, đặt lên bệ một con châu chấu bện bằng lá cọ. Cậu thò đầu ra khóc, bảo xin lỗi. Cậu bảo, khi lớn lên, cậu sẽ xây cho tôi một cái nhà thật to, không dột.”
Win đứng đờ ra. Anh không có nổi một mảnh ký ức nào về điều đó. Anh chỉ thấy mơ hồ cái cảm giác trong cổ họng, như thể có cánh cửa nào đó trong anh đã đóng chặt từ lâu, và có người đang gõ nhẹ từ phía bên kia.
“Tôi nói thế thật sao?” anh hỏi khàn khàn.
“Tôi không đòi. Tôi chỉ nhớ.” Phum nói nhỏ, mắt vẫn nhìn mặt ao. “Tôi nhớ nhiều năm. Có lẽ nhiều hơn mức nên nhớ.”
Win không biết trả lời thế nào. Một cảm giác lạ xâm chiếm anh, vừa ấm vừa sợ. Ấm, vì có người đã giữ một lời hứa của anh suốt hai mươi năm khi chính anh quên mất nó. Sợ, vì anh chợt nhận ra, người đàn ông đang đứng cạnh anh đây có lẽ chưa thật sự nhìn anh. Có lẽ anh ấy đang nhìn xuyên qua anh, tới một cậu bé tám tuổi đứng khóc ở cửa sổ, một cậu bé mà anh không còn là nữa.
Hai người im lặng. Trên cao, những đèn trời vẫn trôi, nhỏ dần, nhập vào đám sao. Giữa họ, trên nền cỏ ẩm, bàn tay của Phum vô tình chạm vào mu bàn tay Win. Phum không rút lại.
Win cũng vậy.