Chương 13: Giá Muối Tăng Gấp Đôi
Lúa trên ruộng nhà bà Thơm chín vàng đúng vào lúc đơn hàng của Nhã Hương lâu cần làm. Ngày đầu gặt, anh Đức và anh Bình dậy từ canh tư, Mai Ngọc đi theo, quấn khăn trùm đầu, tay cầm liềm cắt từng bó. Lưng cô đau như bị ai bẻ làm đôi, nhưng cô cắn môi cười. Chưa bao giờ ở Hà Nội cô biết một hạt gạo phải qua nhiều tay thế này.
Gặt xong buổi sáng, buổi trưa cô để mẹ và bà Lý phơi lúa, một mình chạy ra tiệm ông Bảo. Đơn hàng tháng này sáu mươi hũ tương, năm chục nước chấm, bốn chục dưa, tính ra cần chừng bảy chục cân muối, mà cô chỉ còn tám cân đáy hũ.
Trước cửa tiệm, ông Bảo đang ngồi chống cằm nhìn đống bao đay, vẻ mặt như người mất sổ. Bảng giá treo trên cột, chữ phấn mới viết, nét còn vương bụi trắng: muối bốn đồng một cân.
“Hôm kia còn hai đồng,” Mai Ngọc nói.
“Nhà họ Tống báo giá trên thành lên.” Ông Bảo xoa hai bàn tay vào nhau, không dám nhìn thẳng cô. “Họ bảo muối năm nay khan. Bán cho cháu, bác cũng chẳng lời được bao nhiêu, bác chỉ giữ đủ vốn.”
“Cho cháu xem bao muối.”
Cô bốc thử. Hạt trắng, khô, mát tay như lần trước. Cô nếm một hạt, mặn gọn, không chát. Hòa một nắm vào bát nước, nước vẫn trong, chỉ lắng một vệt bột mỏng dưới đáy. Cô thở nhẹ ra một hơi. Giá thì nhà họ Tống nâng, nhưng muối thì chưa hỏng.
“Cô nương Ngọc.”
Giọng nói đến từ phía sau. Người đàn ông gầy, mặc áo dài thâm, tay cầm bàn tính nhỏ treo thắt lưng, đứng ngay ngưỡng cửa, nụ cười lễ độ đến mức nghe thấy được cả mùi hồ vải. “Tại hạ họ Chu, giữ sổ cho hiệu muối họ Tống. Hôm nọ ở quán trà tại hạ không có mặt, chưa kịp chào cô.”
Mai Ngọc đặt bát nước xuống. “Hôm nọ ông chủ ông đã chào bằng bốn người gậy gộc rồi.”
“Chuyện hiểu lầm.” Ông Chu không đổi sắc mặt. “Chủ nhân tại hạ rất tiếc. Ngài nay sai tại hạ đến tạ lỗi, và trình bày một đề nghị.” Ông ta mở bàn tính, gảy một cái. “Hiệu muối nhà tôi bán chịu cho cô nương toàn bộ muối cần dùng, không lấy lãi, ba tháng sau mới tính. Đổi lại, cô nương chỉ cần giao tương cho hiệu họ Tống trước, người của hiệu sẽ đưa lên các tửu lâu trong thành.”
“Kể cả Nhã Hương lâu?”
“Kể cả Nhã Hương lâu. Hiệu chúng tôi có giao hảo lâu năm với bà Ngô.”
Mai Ngọc nghe đủ. Một lời mời không lãi, không phí, chỉ cần mình đưa hàng cho người khác bán là hết đường nói chuyện với khách của chính mình. Cô nhớ lời cô đã nói với bà Hạnh về cái vòng đeo vào cổ.
“Cảm ơn ông Chu,” cô nói. “Nhà tôi làm ăn nhỏ, tự lo muối được.”
“Cô nương cân nhắc.” Ông Chu nghiêng đầu, nụ cười vẫn nguyên. “Muối năm nay còn lên nữa. Tháng sau có khi sáu đồng.”
Ông ta lùi ra, biến vào ánh nắng ngoài đường. Ông Bảo thở hắt, như vừa qua một cơn bão.
Mai Ngọc đứng lặng, đếm trong đầu. Hai bao là bốn mươi cân, một trăm sáu chục đồng, gần hết số tiền bán tương hôm ở thành. Không mua thì đơn hàng đổ. Cô nhìn đống bao đay, lấy ra hai bao ở ngay cửa. Trước khi trả tiền cô đảo qua từng bao, bốc ở phía trên, ngửi, nếm. Ổn.
Cô đang cân nhắc có nên khoét sâu xuống đáy bao thì từ gốc đa bên đường vang lên một giọng già, đặc giọng dưới xuôi: “Cô bé, muối cân bằng tay thì dối được, cân bằng lưỡi thì không.”
Cụ Khải ngồi tựa gốc đa, đầu đội nón mê, chân khoanh, đang vót dăm nan đan rổ. Hồi trẻ cụ từng đi làm muối dưới xuôi, về làng cưới vợ rồi ở lại, cả làng gọi là cụ Khải “muối”. Cụ không ngẩng đầu lên.
“Cháu nếm rồi cụ ạ, muối ngọt, không chát.”
“Nếm ở đâu?”
“Ở mặt bao ạ.”
Cụ Khải hừ một tiếng, chẳng nói thêm. Mai Ngọc nghĩ một thoáng, rồi cô lại nghe tiếng mẹ gọi từ xa, tiếng anh Đức hối đi phơi lúa. Cô trả tiền, nhờ cậu con trai ông Bảo kéo hai bao về chái ủ, rồi chạy đi, vì tay cô đang bị gọi từ ba phía.
Chiều tối, khi mặt trời ngả, cô vào chái ủ bê hai bao muối xếp lên kệ gỗ. Một bao bị tuột dây, cô vác lên vai nghiêng hơi quá, góc bao rỉ một vệt nước xám xuống nền rơm.
Cô khựng lại, đưa tay quẹt. Nước hơi chát, mùi như mùi đất bùn. Một thoáng trong đầu cô vụt qua lời Nghĩa, “bốc lên tay thì nặng, lạnh và ướt”. Nhưng muối nào để trong kho ẩm cũng hút nước, và nước rỉ này chỉ một vệt nhỏ, chẳng đáng gì. Cô lau tay vào vạt áo.
“Chị Ngọc ơi, ăn cơm mới!” Út Mận ló đầu qua bờ rào, hai búi tóc lắc lư.
Bữa cơm mới hôm ấy là bữa đầy nhất từ ngày Mai Ngọc xuyên về. Nồi cơm đầu mùa dẻo, thơm mùi gạo vừa xay, cả nhà ngồi quanh mâm có bà Lý, Út Mận, và Trọng Nghĩa vừa đưa gánh lúa sang nhà. Có gà luộc chấm nước gừng mật, đĩa dưa cải giòn, bát thịt kho tương đỏ bóng. Anh Đức ăn đến bát thứ ba mới ngẩng lên, gật đầu với em gái, không nói lời nào, rồi gắp cho cô một đùi gà.
Bà Thơm nhìn mâm cơm, nhìn các con, nhìn Nghĩa đang ăn chậm bên cạnh. Mắt bà đỏ lên, nhưng bà quay đi, giả vờ khều lửa trong bếp.
“Con nhà này,” bà Lý huých khuỷu tay vào Mai Ngọc, nói nhỏ nhưng ai cũng nghe, “mà cứ thế này thì chẳng mấy mà lợp ngói.”
Mai Ngọc cười, chấm miếng rau vào bát tương. Lần đầu từ khi xuyên về, tối nay cô không nhẩm tính số hũ phải làm ngày mai.