Chương 4: Mâu Thuẫn Số Liệu

Số liệu không khớp theo cách tinh vi – không phải loại sai sót lớn dễ thấy mà ai đó thiếu kinh nghiệm sẽ bỏ qua.

Lương thực nhập vào nhiều hơn lương thực thực tế phân phát cho quân. Sai lệch nhỏ, trong giới hạn mà người ta có thể giải thích bằng hao hụt vận chuyển hay sai số đo lường. Nhưng sai lệch đều đặn theo một tỷ lệ cố định qua nhiều tháng.

Trong điều tra tài chính, sai lệch ngẫu nhiên là lỗi thật. Sai lệch đều đặn là gian lận được thiết kế.

Quân Hồ không nói điều đó với ai.

Ông tiếp tục làm việc trong phòng sổ sách, chép lại số liệu vào trí nhớ, quan sát ai lui tới phòng này và vào lúc nào.

Người lính gác đổi ca vào giờ Ngọ và giờ Dậu. Phòng sổ sách không có người quản lý riêng – ai cũng có thể vào nếu có lý do. Sổ cái chính được khóa nhưng chìa khóa treo ở chỗ mà ba người biết và ít nhất hai người trong số đó không có thói quen cẩn thận.

Ông tiếp tục quan sát thêm một tuần.

Thứ Năm, tuần thứ ba, ông thấy điều mình chờ: phó tướng Lưu Văn Khởi bước vào phòng sổ sách lúc giữa trưa, lúc phần lớn người trong phủ nghỉ. Ông ta không mang sổ ra, không ghi chép gì. Chỉ đứng nhìn vào ngăn tủ khóa khoảng năm phút, rồi ra.

Người đang kiểm tra xem có gì thay đổi hay không.

Người đang lo lắng.

Quân Hồ nhận ra điều đó và tiếp tục làm việc như không có gì xảy ra.

Sai lệch mà Quân Hồ tìm thấy không thể xảy ra do lỗi ghi chép thông thường vì nó quá đều đặn.

Trong điều tra tài chính, ông đã học được quy tắc cơ bản: con người khi phạm lỗi thật thì lỗi ngẫu nhiên. Con người khi cố tình làm sai thì thường có pattern, vì họ dùng cùng một phương pháp lần này qua lần khác để không phải nghĩ lại.

Pattern trong sổ sách này rõ ràng đến mức ông có thể dự đoán tháng tiếp theo sẽ chênh bao nhiêu trước khi xem số liệu thực tế.

Ông đóng sổ lại, xếp ngăn nắp như cũ.

Không lấy bằng chứng ra ngay. Lấy bằng chứng quá sớm là cách nhanh nhất để cảnh báo đối tượng điều tra có thời gian xóa dấu vết.