Chương 18: Kiến Thức Không Ít Đi

Garrick đứng dậy được vào ngày thứ năm.

Ông ta bám vào thành giường, gượng mấy cái, rồi đứng thẳng như một cái cột, với vẻ mặt của người vừa phát hiện chân mình vẫn còn dùng được. Hôm sau ông đi được ra tận cổng phòng khám. Hôm sau nữa ông ăn hết một bát cháo thịt lớn và một nửa ổ bánh mì, rồi hỏi xin thêm. Mạch ông đều, linh lực trong người đầy dần như mực nước trong một cái bể được vá lại: mỗi lần một chút, không vội, mỗi lần đều có Minjun ngồi canh bên cạnh với ngón tay trên cổ tay ông.

“Tôi nghĩ mình sắp chết,” Garrick nói, khi Minjun cho phép ông về phòng trọ. Ông ta xoay xoay cái nón trong tay. “Mấy người thợ bến tôi cũng nghĩ vậy. Ông thầy thuốc ở đường Cầu Gỗ còn bảo tôi chuẩn bị quan tài.”

“Ông còn trẻ để dùng quan tài,” Minjun nói.

Ông phu khuân vác nhìn anh và bật cười, tiếng cười khàn của người lâu ngày không cười. “Tôi muốn trả ơn. Ông cần tôi khuân thứ gì, cứ nói.” Ông ta ngập ngừng. “Và tôi muốn biết ai bán cái bình đó cho tôi. Người ta bán cho tôi cái chết mà vẫn nhận tiền.”

“Đừng đi một mình,” Aldous nói từ cửa phòng. “Nếu ông thấy gì, hãy đến đây báo trước, đừng đối mặt với người bán.”

Garrick gật đầu. Nhưng Minjun thấy trong mắt ông cái nhìn của một người không định nghe lời ai.

Tin về ca bệnh lan ra thành phố theo cách mọi tin lan ra: qua chợ, qua bến, qua những bếp lò. Không nhiều. Nhưng đủ để vào ngày thứ tám, có một người trẻ đứng chờ ngoài cổng phòng khám từ sáng sớm, hai bàn tay nắm vào nhau như đang cố giữ chúng yên.

Cậu tên Emil, mười chín tuổi, học trò năm thứ ba của một thầy thuốc ở Nhà Thầy Thuốc phố Đá. Mặt tái, đôi mắt sáng đến mức gần như đau, và bàn tay run mỗi khi cầm thứ gì. Cậu cầm không nổi cái cốc nước Minjun đưa cho, phải để xuống bàn trước khi nói.

“Thầy Minjun, em nghe người ta nói thầy… đếm tim bằng ngón tay. Hỏi bệnh nhân những câu mà không thầy thuốc nào hỏi. Và rửa tay bằng nước sôi.”

“Cậu hỏi vì tò mò hay vì được sai đến?”

“Vì tò mò.” Emil nuốt khan. “Thầy của em bảo em đừng bước vào đây. Ông bảo kiến thức từ người lạ không mang cho chúng ta thứ gì ngoài rắc rối. Nhưng em đã ngồi sau cửa hôm thứ Tư tuần trước và nghe được hết, từ đầu.”

Minjun nhìn cậu trai gầy, và nhớ đến chính mình ở tuổi này, tay run trước ca đầu tiên, phải siết hai nắm đấm trong túi áo blouse trước khi bước vào phòng mổ.

Anh kéo ghế. “Ngồi xuống. Tay cậu run bao lâu rồi?”

“Từ nhỏ. Thầy bảo đó là điều trời định, không phải thầy thuốc giỏi.”

“Điều trời định chẳng liên quan gì.” Anh đưa cậu ta hai ngón tay mình. “Nắm lấy. Thở ra bằng miệng thật chậm, đếm sáu. Run là chuyện của thần kinh khi căng thẳng, không phải của tay nghề. Tôi cũng run.” Anh dừng. “Chỉ là có một lúc, cái run biến mất, và lúc đó là khi cậu có việc phải làm.”

Anh dạy cậu cách bắt mạch, đếm trong một phút bằng đồng hồ cát chứ không đoán. Dạy cậu cách hỏi, không hỏi ngay triệu chứng mà hỏi người bệnh sợ gì. Cậu nhận ra rất nhanh, nhanh đến nỗi Minjun phải chậm lại. Anh giao cho Emil cuốn sổ ghi ca của Garrick và nói: “Cậu ghi. Chữ nào tôi không đọc được, tôi sẽ hỏi lại. Tay run cũng không sao.”

Cậu cầm bút. Nét chữ nguệch ngoạc. Nhưng mười phút sau, cậu đã viết đầy một trang, và đôi bàn tay cậu, lần đầu tiên từ khi bước vào cổng, không run nữa.

Aldous nghe toàn bộ từ phòng bên.

Khi Emil đã đi, hứa sáng mai sẽ trở lại, ông già bước ra, cây gậy gõ nhẹ lên nền gạch.

“Cậu chia sẻ kiến thức dễ dàng quá.”

“Kiến thức không ít đi khi chia sẻ,” Minjun nói.

“Nhưng quyền lực thì ít đi.” Ông nhìn thẳng vào anh. “Nhà Thầy Thuốc sống bằng điều đó. Ba mươi năm, ta thấy các thầy giữ chặt từng công thức, từng cách bắt mạch, như người giữ kho vàng. Một thầy thuốc dạy hết cho trò là một thầy thuốc tự cắt đường sống của mình.”

“Tôi không ở đây để tích lũy quyền lực.” Anh trả lời thẳng, không có lý do gì để vòng vo. “Tôi ở đây vì tôi không có cách về, và muốn làm được điều gì đó có ý nghĩa trong thời gian này. Nếu một người trẻ học được cách đếm mạch từ tôi, có thêm hàng trăm đứa trẻ sống sót qua mùa đông. Chuyện đó đáng hơn mọi thứ tôi giữ cho riêng mình.”

Aldous im lặng khá lâu.

“Vợ ta tên Hanne,” ông nói. Giọng ông thấp, không giống giọng của một thầy thuốc trưởng. “Hai mươi năm trước, nàng sinh đứa con gái Ilse. Ba ngày sau nàng lên cơn sốt. Ta đặt hai tay lên người nàng suốt một đêm một ngày, đổ phép vào, hết sức, hết sạch. Nàng không qua khỏi.” Ông nhìn xuống bàn tay mình, những ngón tay gầy, nổi gân. “Nhiều năm sau ta nghe một bà đỡ già nói rằng ở thành bên kia, có những bà đỡ rửa tay bằng rượu mạnh trước khi đỡ đẻ, và sản phụ của họ ít chết hơn. Ta cười. Ta bảo là mê tín. Ta chưa bao giờ thử.”

Minjun không nói gì. Anh nhớ lần đầu mình rửa tay bằng nước sôi trong ca mổ ở phòng khám này, và ông già đứng ở góc phòng, mặt không đọc được.

“Hôm cậu rửa tay trong ca ruột thừa ấy,” Aldous nói, “ta đã nghĩ đến Hanne. Ta không biết vì sao ta tin cậu. Có lẽ vì ta đã không thể tin chính mình mà thất bại một lần, và ta không muốn thất bại lần thứ hai.” Ông đứng thẳng lên, chỉnh lại áo choàng. “Ta cũng có lý do để làm việc này ngoài quyền lực. Chỉ là ta ít quen nói thẳng điều đó.”

“Tôi hiểu.”

“Cậu không hiểu hết.” Khóe miệng ông nhích lên một chút, chua chát mà ấm. “Nhưng cậu nghe, thế là đủ. Nhận thằng bé đi. Ta không biết nó có thành thầy thuốc giỏi hay không. Nhưng một người đủ can đảm bước qua cổng này dưới mắt thầy mình thì đáng được dạy.”

Sáng hôm sau, Emil đến lúc trời còn tối, mang theo một cuốn sổ mới tinh và một lọ mực to. Cậu đứng ở cổng, hai tay vẫn run, nhưng lần này cậu đang cười.