Chương 18: Năm Hạn

Bốn mươi ngày không có một giọt mưa. Con suối sau làng Thanh Nham chỉ còn một dải mỏng bằng bàn tay, chảy giữa những tảng đá trắng bệch. Từ lan can tầng hai của Các, Tần Mặc nhìn xuống những thửa ruộng bậc thang ngả sang màu rơm, từ bậc dưới lên đến bậc trên cùng. Đạo quán trên đỉnh núi đã lập đàn cầu mưa ba lần, và lần thứ ba thì dân làng không còn lên xem. Triệu Cẩu nhắn lên rằng giá thóc ngoài chợ đã tăng gấp đôi, và hai nhà đại điền chủ phía đông đang gom ruộng của những nhà không trả nổi nợ.

Cứ hai ngày một lần Cơ Cơ gánh hai bình nước trong từ ao của Các xuống một căn nhà gỗ cuối làng. Việc đó Tần Mặc không giao cho đệ tử nào khác.

Sáng ngày thứ bốn mươi mốt, Tiêu Dực và Tiểu Đồng đứng chờ ông ở sảnh với một bản vẽ. Một cái guồng đạp chân đặt ngay chỗ con suối rời khỏi đất của Các, gầu tre nâng nước lên một cái máng dài bắc ra sát mép đường. Ai đi qua cũng lấy được, không thu đồng nào.

“Dân làng sẽ hỏi ai làm,” ông nói.

“Không đề tên,” Tiêu Dực đáp. “Cứ để họ tưởng trời cho.”

“Trời không cho.”

“Thì họ tưởng thôi. Chúng ta biết là đủ.”

Ông nhìn bản vẽ rất lâu, nghĩ đến bà lão phải gánh nước hai trăm bước dốc, hai tay run run vì tuổi. “Dùng trúc sau núi. Làm trong năm ngày.”

Họ làm trong bốn ngày rưỡi. Tiếng cưa trúc vang từ sáng, Cơ Cơ giữ đầu dây, miệng cắn một cái đinh gỗ, không dám nói vì sợ rơi. Đến ngày thứ năm cái guồng chạy thử lần đầu, những chiếc gầu tre trồi lên khỏi mặt suối cạn, nghiêng mình, đổ ra máng một dòng nước nhỏ trong vắt.

Sáng khai trương, dân làng kéo ra từ lúc trời còn chưa sáng hẳn, xách thùng, ôm vò, vác gầu. Tần Mặc đứng bên gốc xoan cách trạm nước chừng chục bước, tay cầm bó củi như người nhặt củi dọc đường. Hàng người dài đến tận cầu đá. Chưa đầy nửa canh giờ, hai ông già họ Chu, một nhà trên một nhà dưới, đến cùng lúc từ hai phía. Mỗi người xách một cặp thùng, chân bước đều nhau như hai con gà chọi.

“Tôi đến trước.”

“Ông đến sau tôi nửa bước. Cả làng thấy.”

“Cả làng cũng thấy cái ranh nhà ông lấn sang đất nhà tôi ba thước!”

Chuyện ranh đất cũ lại nổi lên giữa cái máng nước. Hàng người im phăng phắc. Hai cái thùng đã giơ lên nửa chừng. Tiểu Đồng bước từ sau guồng ra, tay ôm một ống tre cắm đầy thẻ, mỗi thẻ vót nhẵn và khắc một con số.

“Ai cũng rút một thẻ,” nó nói, giọng nhỏ nhưng rành mạch. “Số nhỏ lấy nước trước. Từ hôm nay cả làng theo cách này.”

Hai ông già nhìn cái ống tre như nhìn một con rắn. Tiêu Dực đứng dựa cột guồng, mỉm cười ra vẻ chuyện chẳng liên quan đến mình. “Thẻ bốc thì không thiên vị ai. Ông thua hôm nay, mai có thể thắng.”

Ông nhà dưới rút trước, được số ba. Ông nhà trên rút sau, được số bảy. Ông nhà dưới hừ một tiếng qua mũi, nhưng cầm thùng đi xếp hàng. Ông nhà trên đứng nhìn tấm thẻ trong tay rất lâu, cho đến khi một đứa trẻ trong hàng bật cười, rồi cả hàng bật cười theo, và cơn giận hai ông già tan trong tiếng cười đó như đám bụi.

Tần Mặc biết cái thẻ không dập được mối thù. Ông biết Tiểu Đồng đã vót sáu mươi cái thẻ từ đêm trước, vì Cơ Cơ kể với nó cách làng xếp hàng ở giếng, và nó đoán chuyện này sẽ xảy ra. Ông cũng nghe thấy câu nó nói với Tiêu Dực khi quay lại, mà chính nó không để ý mình vừa nói gì.

“Anh Dực, đỡ em cái gầu.”

Cậu ta cũng không để ý. Cậu ta chỉ đưa tay ra đỡ.

Trời hạn thêm mười hai ngày nữa. Máng nước chạy suốt từ sáng đến tối, dân làng xếp hàng theo thẻ, và không ai chết khát. Nhưng những thửa ruộng cao vẫn nứt nẻ. Gầu của họ chỉ nâng nước tới cái máng bên đường. Muốn đưa nước lên tận bậc trên cùng cần mười người đạp suốt ngày, mà không nhà nào có mười người rảnh.

“Dòng suối ở ngay đó,” Tiểu Đồng nói trong một buổi tối, nhìn vào sổ. “Nó chạy được cái gì thì cứ cho nó chạy. Sao không dùng sức nó nâng nước lên?”

“Nước chảy xuống,” Tiêu Dực nói. “Làm sao nó nâng lên?”

“Em chưa biết.”

Tần Mặc nghe, đứng ở ngưỡng cửa với cái đèn trong tay. Ông không có câu trả lời, và ông không chen vào.

Mưa đến vào đêm thứ năm mươi hai, bắt đầu bằng tiếng sấm rền từ phía đông. Sáng ra con suối gầm lên đục ngầu, lũ từ trên núi đổ về cuốn sạch cái guồng, chỉ còn lại mấy đoạn trúc gãy mắc trong khe đá. Tiểu Đồng đứng bên bờ nhìn mà mắt đỏ lên.

“Nó chạy được năm mươi hai ngày,” Tiêu Dực nói. “Làng sống qua được.”

Tiểu Đồng nhặt một mảnh trúc gãy ra khỏi bùn, lật sang hai mặt, xem thớ vỡ. “Em mang về để xem nó gãy ở chỗ nào.”

Tần Mặc nhìn dòng nước đục chảy qua chỗ cái guồng từng đứng, rồi nhìn hai đứa trẻ đứng cạnh nhau bên bờ, ướt như chuột lột. Ông nói: “Dựng lại ở chỗ cao hơn.”