Chương 15: Giá Của Một Chữ Ký

Ông Pellam đến vào buổi chiều thứ Sáu, ngồi xe ngựa sơn đen, và không đến tay không. Ông mang theo một hộp bánh nướng bơ từ tiệm nổi tiếng nhất khu phố, một bó hoa nhỏ cho bà Mireille, và một tập hợp đồng dày bằng ba ngón tay, buộc dây lụa.

Ông là chủ của hãng dược Pellam, cái tên in trên một nửa số hộp thuốc bán trong thành phố này. Người mập mạp, hồng hào, bàn tay mềm, nói chuyện như người quen đồng ý với mọi điều bạn sắp nói. Ông ngồi xuống chiếc ghế gỗ trong gian trong của nhà thuốc, đặt hộp bánh lên bàn, và mất mười phút để hỏi thăm sức khỏe bà Mireille, khen cái bàn đá, khen thứ trà bà pha, trước khi đi vào chuyện chính.

“Cô Elara.” Ông xoay người về phía cô. “Hãng chúng tôi theo dõi công trình của cô từ lâu. Hôm nay tôi đến để nói thẳng. Chúng tôi muốn mua quyền sử dụng toàn bộ quy trình sản xuất thuốc không cần kích hoạt.”

Ông đẩy tập hợp đồng về phía cô.

“Bốn nghìn đồng vàng. Tiền mặt. Cộng thêm một chức vụ, giám đốc bào chế, với một xưởng riêng và mười hai thợ do cô tuyển chọn.”

Bà Mireille đặt cốc trà xuống, không phát ra một tiếng động.

“Thuốc sẽ đến tay người thường nhiều hơn bây giờ gấp mười lần,” ông Pellam nói tiếp. “Hãng có kho khắp bảy thành phố. Hai nhà thuốc nhỏ làm sao đủ?”

Elara cầm tập hợp đồng lên, không phải vì cô định ký mà vì cô muốn đọc. Trong mấy tháng qua cô đã học được cách đọc giấy tờ như bà Mireille đọc nhãn thuốc: chậm, từng chữ, nhất là chữ nhỏ.

Hợp đồng viết bằng nét thư ký sạch sẽ. Điều khoản giá được trình bày trước, rồi chức vụ, rồi quyền lợi. Cô lật đến trang thứ chín.

Điều bảy. Bên chuyển nhượng cam kết không giảng dạy, không phổ biến, không công bố dưới bất kỳ hình thức nào quy trình nói trên cho bất kỳ bên thứ ba nào, kể cả người làm công, thầy thuốc dân gian và các tổ chức giáo dục. Vi phạm bị phạt gấp mười lần giá trị chuyển nhượng.

Cô đọc lại điều ấy hai lần. Trong đầu cô hiện lên mười bảy dấu vân ngón tay trên cuộn giấy dưới ngăn kéo.

“Điều bảy này,” cô nói. “Nó có nghĩa là các thầy thuốc làng tôi đã dạy sẽ không được dạy tiếp?”

“Họ vẫn làm được cho làng họ,” ông Pellam đáp ngay. “Nhưng kể từ khi chữ ký ráo mực thì không thêm người mới. Chúng tôi sẽ cung cấp thuốc đầy đủ qua kênh của hãng.” Ông mỉm cười. “Cô thấy đấy, chất lượng cần được kiểm soát. Quy trình lọt ra ngoài thì ai cũng pha được, và nhiều người sẽ pha sai.”

“Mà giá thuốc của hãng sẽ là bao nhiêu?”

“Hai phần ba giá thuốc kích hoạt hiện nay. Rẻ hơn rất nhiều so với trước.”

Hai phần ba. Nhà thuốc Mireille đang bán với giá bốn phần mười. Elara không nói gì.

“Còn một điều nữa, cô Elara.” Giọng ông Pellam hạ xuống, thân mật hơn. “Tôi biết cô đang có một khoản nợ với Hội Pháp Sư. Còn năm mươi mốt tháng khấu trừ, tổng bốn trăm hai mươi đồng vàng. Hãng sẽ thanh toán toàn bộ trong ngày ký, và sẽ xóa luôn khoản đó khỏi sổ sách của hội đồng giám sát.”

Căn phòng lặng đi. Elara thấy bà Mireille quay mặt đi, nhìn ra cửa sổ, cố ý không nhìn cô.

Bốn trăm hai mươi đồng vàng. Mỗi kỳ cuối tháng, cô nhận phần lương ít ỏi từ bà Mireille rồi nhìn gần nửa số tiền chảy đi theo bản hợp đồng cũ. Cô đã quen với cảm giác ấy như quen một chiếc giày chật. Có những đêm cô nằm trên gác nghe tiếng mưa rơi lên mái và nghĩ rằng chỉ cần một chữ ký ngắn ngủi, chiếc giày sẽ biến mất.

Chỉ cần một chữ ký.

“Tôi xin một đêm để suy nghĩ,” cô nói.

“Dĩ nhiên.” Ông Pellam đứng dậy, vuốt phẳng vạt áo. “Cô cứ nghĩ thật kỹ. Có điều, hội đồng thành phố sắp họp bàn về chuyện thuốc không kích hoạt. Tôi nghĩ cô sẽ muốn có người bạn lớn bên cạnh.”

Ông ra đến cửa mới ngoái lại, mỉm cười lần cuối. Xe ngựa đen chạy khuất sau góc phố.

Đêm ấy Elara không ngủ. Cô ngồi ở bậc thang cuối cùng của căn gác, hợp đồng đặt trên đầu gối, nhìn xuống gian bếp thuốc tối om, nơi mấy chiếc phao sậy cắm trong cốc đang hắt lại ánh trăng mỏng. Một lúc sau, tiếng bước chân chậm rãi vang lên, và bà Mireille ngồi xuống cạnh cô, lưng khom, tay quấn khăn len.

“Bà không khuyên tôi gì sao?” Elara hỏi.

“Ta đã già. Ta không biết nên khuyên một người cô trả cái giá nào.” Bà Mireille nhìn mái nhà đối diện. “Ta chỉ hỏi cô một điều. Cô muốn trả nợ cho Hội, hay muốn thôi làm con nợ?”

Elara nhíu mày. “Hai việc khác nhau sao?”

“Nếu hãng Pellam trả nợ thay, cô không còn nợ Hội. Nhưng cô nợ hãng Pellam. Ông ta ngồi cùng bàn với hội đồng giám sát mỗi tháng. Cô đổi tên chủ nợ, rồi cô ký thêm một sợi dây buộc tay vào điều bảy.” Bà vỗ nhẹ lên tập giấy. “Và trong mười bảy người đã ngồi ghế ở kho thóc của ông Lowe, có ông Bram. Ta nghe nói ông ấy đã đi bộ hai ngày để về làng, rồi bắt đầu dạy lại cho ba người.”

“Tôi biết.”

“Vậy thì cô đã trả lời rồi.”

Elara im lặng một lúc.

“Còn khoản nợ?”

“Nhà thuốc này mỗi tháng kiếm được gần gấp bốn lần ngày cô đến. Nếu ta chia lợi theo công, cô sẽ trả xong trong chưa đầy hai năm.” Bà Mireille nhún vai, như thể đang nói chuyện thời tiết. “Chậm hơn ông Pellam hai năm. Nhưng cô sẽ ký bằng tên cô trên mọi thứ cô làm.”

Sáng hôm sau, Elara gửi trả tập hợp đồng bằng một lá thư ngắn, cùng một đề nghị khác. Cô sẽ không chuyển nhượng, nhưng cô sẽ viết toàn bộ quy trình thành một cuốn sổ tay hình vẽ, và bất kỳ ai, kể cả hãng Pellam, đều có thể in và bán nó, miễn là không ai độc quyền. Hãng muốn bán thuốc thì cứ bán, nhà thuốc Mireille sẽ không phàn nàn. Cô chỉ muốn không ai bị cấm học.

Người đưa thư quay lại chiều hôm đó. Trong phong bì chỉ có một dòng chữ, nét thư ký trau chuốt: Rất tiếc. Hy vọng cô không phải hối hận.

Bà Mireille đọc xong, gấp lá thư làm tư và nhét nó vào ngăn kéo sâu nhất dưới quầy.

“Sao bà giữ lại?” Finn hỏi.

“Để sau này, nếu cần, ta có thứ chứng minh rằng người ta đã nói điều ấy bằng chính chữ của họ,” bà đáp.