Chương 5: Ranh Giới Thay Đổi

Cuối học kỳ, giữa tháng Sáu, Jungho nộp bài luận cuối khóa về hành vi đàm phán phi lý trong các thương vụ sáp nhập. Bài dài gần gấp đôi quy định, kèm tám trang phụ lục chép lại, đã ẩn danh hết tên người và tên công ty, từ những cuốn sổ ghi chép của anh. Siwoo mang nó về nhà, đặt lên bàn ăn cạnh một bát mì đã nguội, và đọc một mạch đến khi ngoài cửa sổ trời sáng hẳn.

Bài luận không hoàn hảo. Cấu trúc lộn xộn, vài chỗ trích dẫn sai quy cách, hai đoạn đầu dài dòng như người viết còn đang tự thuyết phục mình cái gì đó. Nhưng đến trang mười chín, Siwoo đặt bút xuống, ngồi thẳng dậy. Jungho không trả lời câu hỏi cũ của anh bằng một lý thuyết lớn, mà bằng một giả thuyết nhỏ và sắc: người giám đốc trong bài, mà Siwoo nhận ra ngay là ông Seo, đã không chọn giữa mất chắc và mất có thể, ông chọn giữa một khoản lỗ mà cả hội đồng quản trị cùng gánh và một ván cược mà nếu thua, tên một mình ông sẽ đứng trên biên bản. Người ta, bài luận viết, đôi khi đóng sổ không phải để tránh thua mà để tránh phải một mình chịu trách nhiệm khi thua.

Phần phụ lục ghi lại ba thương vụ khác với đúng kiểu hành vi ấy. Siwoo đọc lại chúng hai lần, rồi viết vào lề bằng bút chì: “Chưa ai đo cái này.”

Sáng hôm sau, anh gọi Jungho vào văn phòng.

“Điểm của anh là A,” anh nói, đẩy bài luận qua mặt bàn. “Với ghi chú cần sửa cấu trúc và cách trích dẫn rất nhiều.”

“Cảm ơn giáo sư.” Jungho thở ra, vai chùng xuống nửa tấc. “Tôi đã nghĩ giáo sư sẽ cho tôi điểm B vì phụ lục.”

“Phụ lục là phần hay nhất.” Siwoo chờ một nhịp. “Anh có muốn phát triển nó thành một bài nghiên cứu thật sự không?”

Jungho nhìn anh. “Giáo sư đề nghị hợp tác?”

“Tôi đề nghị anh viết bài đó đúng chuẩn học thuật, dùng dữ liệu của anh, và tôi sẽ hướng dẫn phần phương pháp. Hơn thế, học kỳ tới anh phải làm khóa luận tốt nghiệp. Nếu anh đồng ý, hãy làm nó về đề tài này, và tôi sẽ là người hướng dẫn.”

Jungho nhìn bài luận của mình trên bàn Siwoo, im lặng hơi lâu. Anh viết bài này không phải để được mời gọi như vậy. Anh viết vì muốn ghi lại những gì mình đã thấy trong tám năm, và muốn biết lý thuyết với tới được đến đâu.

“Tôi không có nền tảng học thuật đủ để viết một bài nghiên cứu.”

“Vì thế mới có tôi.” Siwoo nói bình thản. “Anh có thứ tôi không có, là dữ liệu thực địa và kinh nghiệm ngành. Tôi có thứ anh chưa có, là phương pháp và quy trình. Riêng từng bên thì thiếu.”

“Sẽ có người phản bác dữ liệu cá nhân của tôi.”

“Chắc chắn có. Vì vậy cần phương pháp chặt, để dữ liệu của anh không bị bác chỉ vì nguồn gốc của nó.” Anh dừng lại. “Mà có một điều tôi phải nói trước.”

Jungho ngồi ngay lại, như phản xạ của người từng nghe nhiều câu bắt đầu bằng cụm từ này trong phòng đàm phán.

“Làm bài báo, chúng ta ngang hàng. Anh phản biện tôi, tôi phản biện anh, không ai nhường ai.” Siwoo cầm cây bút chì, xoay giữa các ngón tay. “Nhưng điểm số, chữ ký, mọi thứ ghi trên giấy thì tôi vẫn là giáo sư của anh cho tới ngày anh nhận bằng. Tôi muốn giữ đường kẻ đó thật rõ. Để về sau không ai nói được anh có thứ gì không phải do mình, và để tôi cũng không phải tự hỏi mình có công bằng hay không.”

“Nghe có vẻ giáo sư đã nghĩ chuyện này từ lâu.”

“Từ tối qua.” Khóe miệng Siwoo nhích lên. “Và từ lúc anh gõ cửa văn phòng tôi hồi tháng Ba mà không xin phép ai.”

Jungho bật cười. “Tôi xin phép rồi mà. Giáo sư mời tôi còn gì.”

“Tôi quên mất.” Siwoo mở ngăn kéo, bóc một tờ giấy ghi chú, viết nhanh vài chữ rồi dán lên mép màn hình, nơi những tờ giấy vàng khác đã nằm đó suốt học kỳ. Jungho nghiêng người đọc được: “20/2”. Siwoo cầm bút chì kẻ một đường thẳng, thật thẳng, dưới con số ấy.

“Cái gì vậy?”

“Ngày lễ tốt nghiệp của anh.” Siwoo nhìn tờ giấy, không nhìn anh. “Cũng là tuần hội đồng khoa quyết định tôi có được ở lại hay không. Giáo sư thử việc cũng có ngày ra trường của mình, chỉ là chẳng ai mặc áo cử nhân.”

“Vậy là giáo sư đếm ngược cho cả hai.”

“Cho cả hai.” Siwoo gật đầu. “Từ giờ đến đó, tôi là thầy anh, và là người cùng làm bài báo với anh. Tôi hy vọng anh chịu được cả hai thân phận cùng lúc.”

Jungho nhìn tờ giấy vàng với đường kẻ chì mảnh. Anh nhớ đến những hợp đồng mà điều khoản quan trọng nhất không phải điều khoản được ghi to, mà là điều khoản hai bên đồng ý không nhắc tới. Có một thoáng, rất ngắn, anh ngờ rằng đường kẻ này không chỉ dành cho quy định của trường. Rồi anh gạt ý nghĩ đó đi, vì nó vô lý, và vì anh là người ba mươi tuổi đã học được từ lâu rằng đừng đọc thêm vào lời của đối tác những gì họ chưa nói.

“Tôi nhận,” anh nói. “Với hai thân phận. Nếu có lúc tôi quên đường kẻ, giáo sư cứ nhắc.”

“Tôi sẽ nhắc.” Siwoo đưa tay ra, và họ bắt tay trên mặt bàn, một cái bắt tay ngắn, chắc, đúng kiểu hai người vừa ký xong hợp đồng.

Khi Jungho ra khỏi phòng, Siwoo ngồi lại nhìn tờ giấy vàng. Anh không rõ vì sao mình chọn đúng ngày hôm nay để dán nó lên, cũng không rõ vì sao tay anh vẫn còn hơi ấm sau cái bắt tay vốn chẳng có gì đặc biệt. Anh tự nhủ đó là vì mừng cho một sinh viên giỏi, thứ cảm xúc hoàn toàn chính đáng của một người thầy. Anh nhìn đường kẻ chì thêm một lúc, rồi quay lại màn hình, mở thư mục mới, gõ tên: “Bài báo ông Seo”.